Maandelijks archief: juli 2015

Kriegsgräberstätte

Deze zondag maakten we een wandeling met als vertrekpunt de Kriegsgräberstätte Herbrum/Aschendorf. Het herdenkingsterrein ligt verborgen, niet direct aan de openbare weg. Er liggen hier 195 onbekende doden begraven, afkomstig van concentratiekampen in het veen tegen de Nederlandse grens. De tekst bij de entree zegt genoeg:

Friedhof Herbrum / Aschendorf.
Hier ruhen 195 unbekannte Tote aus den Strafgefangenanlagern Börgermoor, Aschendorfermoor, Brual-Rhede, Walchum, Neusustrum und Esterwegen. Sie wurden in Aschendorfermoor nach einem gescheiterten evakuerungsmarsch in april 1945 zum grössten teil das Opfer von Massenerschiessungen durch den angeblichen ‘Hauptmann’ Herold. Fast einviertel kam durch bombardierungen und artilleriebeschuss von seiten der vorrückenden Englischen Truppen ums leben.

Nähere Auskünfte erteilt die Stadt Papenburg.


Zie voor een korte foto reportage HIER.

 

 

Scientific American, feb 2015 Inside the Neanderthal Mind

SciAm 2015-03 cover

1. Inside the Neanderthal Mind

2. Biologic Clock

Inside the Neanderthal Mind

Zij hebben enige honderdduizenden jaren het continent bewoond. Ze jaagden vooral op grotere dieren. Ze zijn vaak weggezet als een veredeld soort Oerang Oetang, maar dat is onterecht. Het lijkt dat ze dichter bij de homo sapiens stonden dan gedacht. Ze gebruikten gereedschappen, dodenrituelen. Ze hadden verf. Waarschijnlijk was de spraak wat minder ontwikkeld. Gedurende enige tijd hebben h. sapiens en h. neanderthalensis in hetzelfde gebied gewoond. Relatief vlot stierven ze uit. Hoe kwam dat? En in hoeverre hebben ze het gebruik van allerlei gereedschappen overgenomen van h. sapiens? Er is wel contact geweest tussen beide groepen. Elk huidig mens heeft ongeveer 2% Neanderthal DNA, per persoon ook nog verschillende fragmenten. Er wordt wel beweerd dat als je al die fragmenten naast elkaar legt, dat je 75% van het Neanderthal genoom compleet zou hebben.

  1. http://www.scientificamerican.com/article/neandertals-the-neandertal-mystique/
  2. http://www.scientificamerican.com/article/secrets-of-neandertal-cognition-revealed/
  3. http://www.scientificamerican.com/article/the-mysterious-downfall/
  4. http://www.scientificamerican.com/article/neanderthals-and-humans-different-yet-alike/
  5. http://www.scientificamerican.com/article/new-skull-could-be-from-human-group-that-interbred-with-neandertals/

Biologic Clock

We hebben een biologische klok in de Nucleus Suprachiasmaticus, dat is de dirigent.

In verschillende weefsels/organen zijn er apart ‘klokken’. Bv in de lever, de nieren, het vetweefsel. Het blijkt dat als je bij muizen de biologische klok van de lever uitschakelt, de muizen dik worden en snel verouderen. Als je normale muizen (nachtdieren) overdag te eten geeft, worden ze ook dik. Geef je hetzelfde voedsel aan muizen in de nacht, worden ze niet dik.

Dat zal bij mensen niet anders zijn. Houd je met eten dus aan de biologische klok. Dit is overigens al duizenden jaren bekend (Ayurveda).
—Boven—

New Scientist feb 2015 nr 19

NewSci-geluk1. Geluk op bestelling

2. Meten is weten, een kwestie van geluk

1. Geluk op bestelling

Waar worden mensen gelukkig van? Dat verschilt nogal, zo blijkt. Dit artikel gaat over onderzoek naar de  lichaamsperceptie. Er werden drie voorbeelden genoemd. Een beschreef dat als een geblinddoekte proefpersoon op een tafel tikt en via een geluidsbox wordt ditzelfde geluid over een grote afstand weergegeven, de persoon het gevoel krijgt dat zijn armen lager zijn dan hij altijd dacht. Een ander voorbeeld was: de proefpersoon ziet zijn tong op de camera, maar dat is eigenlijk een andere tong. Beide tongen worden bestreken met een vochtig wattenstaafje. Maar de proefpersoon ziet en voelt slechts één tong. Dit wordt herhaald met de mededeling dat er nu met citroenzuur gesmeerd gaat worden. Op de echte tong wordt gewoon water gebruikt. Toch geven diverse proefpersonen aan dat ze zuur proeven! Als je sandalen draagt met speciale sensoren die er voor zorgen dat je bij elke stap die je zet je het geluid van een lichte persoon met een luchtig stapje hoort via de aangekoppelde koptelefoontjes, dan voel je jezelf al heel snel vederlicht. Deze illusie gaat vrijwel direct voorbij als je de schoenen uitdoet. Een bekende is ook: een rubber hand ligt duidelijk zichtbaar op de tafel. De proefpersoon heeft zijn hand onder de tafel. Beide handen worden met een wattenstaafje bestreken. Het gevoel dat de rubberhand de eigen hand is, wordt nu erg sterk! Wij hebben dus een lichaamsbeeld op basis van proprioceptie en zintuiglijke indrukken. Een hersengebied in de rechter temporoparëtale kwab speelt een rol bij de vorming van ons lichaamsbeeld. Dat beeld blijkt makkelijk te manipuleren. In het boek ‘The Illusion of Conscious will’ van Peter Carruthers worden ook veel van dit soort experimenten besproken. In het boek ‘Maya’ van Richard L Thompson komen dit soort verhalen ook aan de orde. Thompson gebruikt deze bevindingen om aannemelijk te maken dat onze waargenomen realiteit mogelijk ‘Maya’ illusie is, dat we eigenlijk in een soort virtuele realiteit leven. Het brein lijkt dus een soort interpretatie te geven van onze waarnemingen. Een interpretatie die makkelijk manipuleerbaar en dus onbetrouwbaar is. Onder invloed van geluidsmanipulatie bij lopen, kun je je dus lichter voelen en gelukkiger. Zo bleek dat geluidsmanipulatie ook de ervaring van de omvang van de taille kan beïnvloeden. Alle eerder genoemde voorbeelden komen zijn te begrijpen vanuit de theorie van ‘Voorspellend Coderen’. Op basis van zintuiglijke gegevens wordt de situatie en het te verwachten verloop berekend en geïnterpreteerd. Het blijkt dat mensen met eetstoornissen vatbaarder zijn voor dit soort illusies, de ‘rubberen hand’ wordt met name genoemd. Het verschijnsel dat de manier waarop ons lichaam eruitziet, aanvoelt en beweegt, invloed heeft op ons denken en gedrag heet ‘Embodied Cognition’. Body Dysmorphic Disorder is een storing hiervan. Een verandering van lichaamservaring kan je blijer maken, dat is de relatie met het thema ‘Geluk’.

—Boven—

2. Meten is weten, een kwestie van geluk

Geluk is moeilijk te meten. Daarom is er een goede definitie nodig: ‘Geluk is een betrekkelijk constante toestand van overwegende tevredenheid met het leven als geheel’. De VN hanteert 6 voorwaarden:

  1. Inkomen
  2. Levensverwachting
  3. Iemand hebben waarop je kunt rekenen
  4. Vrijheid in het maken van levenskeuzes
  5. Vrij zijn van corruptie
  6. Vrijgevigheid

Saoedi-Arabië scoort lager dan je zou verwachten vanwege de gemiddelde rijkdom. Brazilië scoort hoger. Volgens de VN staat Nederland op de 4e plaats achter Denemarken, Noorwegen en Zwitserland. Ons eigen geluk wordt beoordeeld op basis van een affectieve en een cognitieve component. Affectief is het gekoppeld aan het ‘Brain Reward Centrum’. Het vervullen van allerlei behoeftes geeft gevoelens van genot en plezier door het vrijkomen van o.a. dopamine. Sommige culturen of religies staan mensen niet toe om te genieten, daar wordt je aantoonbaar ongelukkig van. Voor het cognitieve heb je het ‘Default Mode Network’. Je denkt na en beseft gelukkig te zijn. Dat is misschien wel de beste benadering. Relativeren dus en eventueel mediteren. Teveel activiteit in het ‘Brain Reward System’ leidt tot gewenning en uiteindelijk tot verslaving. Zorg er dus voor dat allebeide systemen ongeveer even actief zijn. Let op hoe vaak het woord ‘genieten’ valt in allerlei reclames. Dat is duidelijk voor het Reward deel bedoeld, voor de obsessionele zucht naar geluk.

—Boven—

Zwaarden, paarden en ziektekiemen – Jared Diamond

ZwaardenPaardenDit boek leende ik van een kennis. Het is alweer zo’n 20 jaren geleden geschreven. De ondertitel luidt: ‘De ongelijkheid in de wereld verklaard’. Daar gaat de schrijver mee bezig en draagt een grote hoeveelheid feiten aan. Het is niet mogelijk om al die feiten in deze korte beschrijving weer te geven. De essentie is eigenlijk dat het één tot het ander leidt.
De eerste stappen zijn het moeilijkst, maar waarom wordt die wel hier , maar nooit daar gezet (of andersom)? Bijvoorbeeld landbouw en veehouderij. Als je landbouw wilt plegen, heb je gewassen nodig. Er moeten in jouw buurt dus gewassen zijn die zich laten cultiveren. De meest bruikbare gewassen groeiden in de ‘Vruchtbare Halve Maan’ in het Midden Oosten. Ook de makkelijkst te domesticeren dieren waren daar. En dus gebeurde het daar. Als er meer voedsel wordt verbouwd, zijn er ook meer mensen die zich met andere zaken kunnen gaan bezighouden. Je krijgt andere ambachten, steden kunnen ontwikkelen enz.
Het blijkt ook dat uitvindingen zich makkelijker van oost naar west (of andersom) verplaatsen dan van noord naar zuid. Het gevolg was dat in het Euraziatische continent vele uitvindingen snel verspreid raakten. Bijvoorbeeld ook het schrift. Dat was een heel moeilijke uitvinding die slechts 2x is uitgevonden (mogelijk 3x). Maar als het idee er eenmaal is, dan zoiets zich snel verspreiden, ook al is het alleen maar het idee, zonder concrete voorbeelden.

Maar heb je geen gewassen om te verdelen of dieren om te domesticeren, dan gebeurt dat dus ook niet en zal de ontwikkeling van zo’n groep anders zijn. In sommige streken op de wereld werden in de vorige eeuw nog stenen gereedschappen gebruikt die zo primitief waren dat ze 15.000 jaren geleden op het Euraziatische continent al niet meer werden gebruikt.

In deze trant gaat het boek verder en leidt tot boeiende inzichten en vooral ook veel weetjes. Het is in ieder geval niet zo dat sommige mensengroep dommer zijn dan andere of meer geneigd tot abstractie. Als je een groep die nooit een paard heeft gezien, paarden geeft, dan weten ze die in korte tijd te gebruiken. En zo is het eigenlijk met alle vindingen.
Het boek is een echte aanrader!

Zandbijen

In mijn vorig bericht ging het over mieren. De stoepen en straten zitten vol met dat spul. Maar als je de landweggetjes op gaat, dan zie je hetzelfde beeld, alleen de  gaatjes in de zandbultjes zijn veel groter, er is een soort landingsbaantje voor en de de tunnel loopt schuin naar beneden. Zandbijen! Zie de foto’s hieronder.Die bij rechtsboven moet nog op pad, die bij onder is blijkbaar net terug, onder het stuifmeel. Het betreft hier een Pluimvoetbij (Dasypoda hirtipes).

 

 

 

 

De evolutionaire achtergrond, oorzaak en consequenties van chronische systemische lage graad ontsteking – F.A.J. Muskiet

Een mooi overzichts artikel uit 2011. Het metabool syndroom (overgewicht, gestoorde glucose stofwisseling, hypertensie en atherogene dyslipidemie) zijn uitingen een ongezonde, westerse levensstijl.  Een belangrijk verschijnsel is hier de insuline tolerantie: er is meer insuline nodig om het glucose de cellen binnen te krijgen. Dit is echter een normaal aanpassingsmechanisme ingeval van bijvoorbeeld ernstige ziekte en voedselgebrek.

In deze situaties is het van groot belang dat de hersenen, die zo’n 20-25% van ons basaalmetabolisme verbruiken worden ontzien. Ook het immuunsysteem, dat evenals de hersenen ook op glucose draait, is in deze situatie een grootverbruiker (inactief 23%, actief eventueel het driedubbele). Andere organen en weefsel moeten het enige tijd zonder stellen. Lever, milt nieren en hart worden in feite opgeofferd. Deze en andere organen worden gedwongen om over te schakelen op vetverbranding. Het vetweefsel wordt gestimuleerd om vrije vetzuren te maken, de lever moet glucose aanmaken en triglyceriden gaan verspreiden.

Het is duidelijk dat een ontsteking grote invloed heeft op de stofwisseling. De werking van insuline wordt geremd, behalve in de hersenen en het immuunsysteem. Een normaal mechanisme in noodsituaties. Maar als het te lang gaat duren, ontstaan er problemen! Er ontstaat vet in de spieren, de Natrium terugresorptie neemt toe, de perifere vasodilatatie neemt af met als gevolg hoge bloeddruk en zoutgevoeligheid. Het ‘Insuline Resistentie Syndroom’ is dus eigenlijk een ‘Chronische lage graad door ontsteking veroorzaakte Energie Herverdelings Syndroom’, een aardige mondvol.

Bedoeld als verdedigings- en herstelmechanisme, kan het dus ook fout gaan bij langdurige stimulatie. De levensgewoonten van de westerse mens is sterk ontstekings bevorderend. Overgewicht bijvoorbeeld veroorzaakt laag gradige ontsteking. Bij langdurige ontsteking daalt het HDL (het ‘goede’ cholesterol) en stijgt het LDL (de ‘slechte’) iets. LDL geeft bescherming tegen bepaalde soorten bacteriën (gram negatief). Het is bekend dat mensen met een familiaire hypercholesterolaemie (FH) vroeger, vòòr 1800, dus ook vòòr de introductie van de westerse levensstijl, langer leefden dan andere mensen. Het hoge LDL beschermde tegen infecties. Nu is het echter een risico geworden.

De westerse risicofactoren zijn o.a.:

  •  Consumptie van verzadigde vetzuren
  • Industrieel geproduceerd transvetzuren
  • Hoog vet en laag vezelgehalte
  • Verhoogde omega-6 / omega-3 vetzuur ratio
  • Te weinig meervoudig onverzadigde lange keten omega-3 vetzuren uit vis
  • Te laag vitamine D gehalte
  • Te laag vitamine K
  • Te weinig Magnesium
  • Een disbalans tussen de vele micronutriënten
  • Te veel koolhydraten met en hoge glycaemische index
  • Te weinig groente en fruit
  • Te weinig beweging
  • Roken
  • Etc

HEt volledige artikel vindt u HIER. Het lezen waard!

Low incidence of spontaneous type 1 diabetes in non-obese diabetic mice raised on gluten-free diets is associated with changes in the intestinal microbiome.

Diabetes Mellitus type 1 (DM1) is een orgaanspecifieke auto-immuun ziekte. Vroege blootstelling aan gluten kan bij daarvoor vatbare mensen sneller DM1 uitlokken.
Er is een relatie tussen het hebben van coeliakie en het optreden van DM1, de kans is 2,4x groter. Hoe later de diagnose gesteld wordt, hoe groter de kans. Een strikt glutenvrij dieet verlaagt die kans aanzienlijk.
In dit onderzoek werden muizen die een genetische aanleg hadden voor DM1 en geen overgewicht hadden, verdeeld in een groep met een gluten houdend dieet en een glutenvrij dieet. In de glutengroep ontwikkelde zich aanzienlijk vaker DM1 dan in de glutenvrije groep. Het mechanisme is niet duidelijk, maar zou te maken kunnen hebben met het veranderen van het microbioom. Hoewel de meeste darmbacteriën in beide groepen gelijk waren, trad er voor een aantal bacteriën een groot verschil op.

Zie HIER voor het artikel!

Ameisen

Al eerder schreef ik over mieren. Je ziet ze werkelijk overal. Toen ik boom aan het snoeien was, vond ik een tak met wat luis (?). En ja hoor, twee meter hoog in die boom zaten de mieren zich te voeden met luizensecreet. Mieren zijn bijzonder vlijtige diertjes. Als ze iets aan het verslepen zijn, zie je een minuut later niets meer. In korte tijd zien ze ook kans om je complete terras in een zandwoestijn met wiebele tegels te veranderen. En ze zijn niet zeldzaam. Mijn tuin moet tientallen volkjes huisvesten. Maar een aantal zijn heel vervelend, vooral die ene die niet alleen het terras bewoont, maar ook de muur van de ‘wintergarten’ heeft ge-annexeerd. Als ze in de muur zitten, is bestrijding niet eenvoudig. Als ze uitgevlogen zijn (ik zag de eerste vleugeltjes al verschijnen) zal ik alle gaatjes maar dicht voegen. En me meer verdiepen in het mierendom. Aardig is dat als je een macro opname maakt van de beestjes, het ineens individuutjes worden. Slechts met enig schuldgevoel kun je ze daarna pas uitroeien.