Maandelijks archief: februari 2017

Glaubensbekenntnis

Ich glaube, dass wir Gott auf unterschiedliche Weise erfahren können:
Ich glaube an Gott in der natur als schöpferische Kraft des Lebens und der lebendigen Vielfalt.
Ich glaube an Gott in Menschen, die von Liebe und Gerechtigkeit erfüllt sind – in Menschen wie Jesus, die dem Weg des Lebens bis in den Tod treu bleiben.
Ich glaube an Gottt als unsichtbare Geisteskraft in uns, als Energie der Liebe, als mutmachende Kraft zur Veränderung und Erneuerung der Welt. In der Gemeinschaft mit anderen Gläubigen erfahren wir seine lebendige Gegenwart. Diese Gotteserfahrungen geben uns Hoffnung über den Tod hinaus. Amen.

Deze geloofsbelijdenis werd uitgedeeld door de emerituspfarrer, afgelopen zondag. Vanuit het landelijk kerkbestuur is hij verplicht om de Apostolische geloofsbelijdenis te lezen, dat deed hij ook, maar het leek hem nuttig om ook deze te lezen. Ik ken niet de herkomst, heeft hij die zelf gemaakt of heeft hij hem ook geleend? Hoe dan ook, deze vorm van christendom spreekt mij wel aan. De preek ging aansluitend over ‘Het Koninkrijk der Hemelen’, dat de Pfarrer omschreef als ‘Leben im Sinne Gottes’. Wàt een mooie uitdrukking. Je ziet dat inderdaad helemaal terug in deze Bekenntnis.

En dan de ‘unsichtbare Geisteskraft in uns’: De Jezuïeten hanteren het gebed zoals Ignatius van Loyola dat heeft beschreven (zie hiervoor www.gewijderuimte.org voor dagelijkse toepassing). God is in alles en overal werkzaam. Bemerk ik dat of heb ik het te druk? Stel je voor dat God mij iets duidelijk wil maken, zou ik dat merken?
God als ‘Schöpferische Kraft’.

Ik krijg steeds meer het gevoel dat in de moderne wetenschap meer spiritualiteit te vinden is dan in de Kerken (of de Islam). Daar gaat het om allerlei concreet aanwijsbare figuren die allemaal dit of dat doen en vaak ook wonderen doen, allemaal in de naam van God, maar het lijkt vaak op een vorm van toveren. Ik wil daar later nog eens op terug komen.

Katharina von Bora

De video hierboven is niet de film waarover ik schrijf, die staat (nog) niet op YouTube. Maar deze video geeft wel veel informatie. De besproken film (te vinden onder DEZE LINK ) is een tv film op ‘Das Erste’. Dit speelt eind 15e, begin 16e eeuw. Katharina wordt door haar vader, die haar onderhoud niet meer kan bekostigen, in het klooster gebracht, daar groeit ze op. Er zijn meer zusters daar, ook wel van haar eigen leeftijd, die er zo terecht zijn gekomen. Hun is het eeuwige leven geschonken. De dames hebben zo hun geheime verbinding met de buitenwereld en zo komt Katharina in contact met de geschriften van Martin Luther. De abdis moet daar niets van hebben. Na een korte briefwisseling met Luther besluit ze met een aantal andere zusters uit het klooster te ontsnappen. Dat lukt, ze gaan naar Wittenberg. Daar worden ze uitgejouwd, want nonnen die hun gelofte breken zijn niet populair. Waar alle nonnen blijven is niet duidelijk, maar Katharina en haari vriendin komen in een soort kindertehuis te werken, ze komt een paar maal in contact met Luther. De leidster van het huis vindt dat de dames moeten trouwen, dat is het enige goede voor hun. Ze trommelt een aantal jonge mannen die komen kijken en doen of ze een paard kopen, ze willen eerst de tanden zien. Katharina loopt gillend weg. Uiteindelijk wil ze met Martin Luther trouwen, dat gebeurt ook. Hoewel niet eenvoudig om dat geaccepteerd te krijgen, een non en een monnik die in schande leven?
Katharina heeft alles om een goede zakenvrouw en manager te zijn. Ze organiseert het enorme huis van Luther, zorgt dat hij er fatsoenlijk bijloopt, dat het huis een opleidingsinstituut wordt. Ze koopt land, organiseert zijn vergaderingen, redt haar eigen familie van de financiële ondergang. Zonder Katharina (Käthe) was Luther niets geweest. Ze hadden een goed huwelijk waarbij Käthe een positie had waar vele vrouwen uit deze tijd jaloers op zouden zijn. Maar ze was vrouw, toen Luther uiteindelijk overleed, erfde ze niets. Hoe dat ging wordt in de film niet genoemd. Een boeiend en interessant verhaal.

D Day Through German Eyes – Holger Eckhertz

De invasie in Normandië wordt altijd vanuit geallieerd perspectief gezien. Er was een vijand waartegen gevochten moest worden, maar daar hoor je niemand over. In dit boek staan een aantal interviews met Duitsers die destijds aan de duitse kant van het gebeuren zaten. De interviews zijn opgenomen in 1955 ofzo.
Wat naar voren komt is het ongeloof dat de geallieerden zo veel materiaal konden opvoeren. Ook de verontwaardiging, dat zij als Duitsers het rode gevaar tegenhielden en daarvoor nu bestraft werden. De frustratie dat er altijd te weinig materiaal was. Vliegtuigen konden daardoor niet vliegen. En het enorme bloedbad.
Allereerst een Panzersoldat. Die zat in een vastgemonteerde tank op een duin. Hij is nog steeds verbaasd over de gigantische vloot die ineens verscheen en dat hij het overleefd heeft.
De tweede is een Luftwaffe pilot. Zoals reeds opgemerkt kon hij niet veel. Hij is nog steeds ontdaan over de grote aantallen doden en gewonden die hij zag en heeft moeite het interview hierover af te maken.
De derde was een soldaat met een al ouder oorlogstrauma. Een hele groep met soortgelijke militairen zat in de uiterste hoe van de landingsplek. Zelfde verhaal. Er volgen er nog drie. Een daarvan was van de militaire politie. Als hij in het donker met een groepje op weg is naar zijn eigen linie, worden ze overvallen door een stel Canadezen. Die snijden van twee soldaten de keel door, twee anderen wordt de nek omgedraaid, de betrokken MP man kan ternauwernood ontsnappen. Hij is verbijsterd dat zoiets kon gebeuren. Hij had de Canadezen beschaafder ingeschat, ze hadden de mogelijkheid tot overgave moeten aanbieden.
Er staan verschillende gruwelijkheden in het boek.
Opvallend is het volgende: alle bevraagden hadden in die tijd het idee dat ze streden voor een verenigd Europa en dat ze dat moesten verdedigen tegen de Bolsjewisten. Later ontdekten ze pas hoe het werkelijk was. Ze waren verbijsterd over het grove geweld dat de geallieerden gebruikten en overdonderd door het materieel. De behandeling als krijgsgevangene was goed, tot het moment dat werd ontdekt wat er in de verschillende kampen gebeurde. De krijgsgevangenen werden verplicht om naar films hierover te kijken, het was voor de meesten een volledige verassing. Ze konden zich achteraf wel voorstellen dat het regiem tot zoiets in staat zou zij. De relatie met de bewaking was echter bekoeld. De frustratie van allen: ‘Hebben we hiervoor gevochten?’

Persoonlijk ben ik in toenemende mate verbijsterd hoe mensen elkaar zó kunnen afslachten.

Luther, der Rebell – Der Spiegel eBook

Dit is een thema uitgave van ‘Der Spiegel’ over Luther met een aantal bijdragen. Zijn geschiedenis wordt verteld, daarna de tijd waarin hij leefde. Het was een tijd waarin in de steden en universiteiten, maar ook in de politiek de middeleeuwen eigenlijk al voorbij waren. Maar 80% van de bevolking leefde op het platteland en werd uitgebuit door hun lokale heersers en de kerk. Het waren veelal lijfeigenen. De bisschoppen hadden veel politieke macht en als ze schulden hadden, dan mochten ze van de paus aflaten verkopen, als de helft van het geld maar naar de paus ging. Daar was veel protest tegen. Het is een misvatting dat alleen Luther daartegen in opstand kwam. In Luthers dagen waren er een aantal boerenopstanden, hij heeft daar enorm tegen geageerd. Teveel intellectueel en opgegroeid in een burgermilieu?
Ook joden konden niets goed doen. Zelfs in zijn laatste brief speelt hij het klaar om nog te sneren naar joden.
Omdat de kerk feitelijk alle macht had en Luther juist de kerkelijke leer aanviel, is zijn maatschappelijke invloed enorm geweest. Vergelijk het met een kar die op een helling staat. Hij heeft die van de rem gehaald en de kar ging aan de rol. Hij had daar nog maar weinig stuur over. Als hij kort na zijn aanvankelijke acties was overleden, zou het geen verschil hebben gemaakt.

Archeologen en historici hebben het leven van hem en zijn familie tot in detail uitgeplozen. Zijn grote ideeën kreeg hij op de latrine. Zijn ouders waren niet arm, zoals hij aanvankelijk vertelde. Integendeel, behoorlijk rijk. En dat van die blikseminslag lijkt ook niet te kloppen, hij was op de vlucht voor een gedwongen huwelijk. Zo zie je maar weer, niets is wat het lijkt, als je maar goed kijkt. Hij had echter wel last van een welhaast 9psycho analytische vorm van navelstaarderij. Hij had dan ook erg veel te biechten.
Het klooster van Wittenberg kreeg hij in privébezit. Archeologen vonden de afvalkuil en kregen daardoor een aardig beeld van het gezinsleven.. Ze leefden in weelde. Erwerden dure glazen gevonden en nog veel meer luxe. Veel schrijfgerei. In de loop van zijn leven werd zijn taalgebruik steeds ruwer. Fysiek ging hij sterk achteruit. Hij had jicht, nierstenen, angina pectoris en ernstig overgewicht.

Hij gebruikte samen met zijn vriend Cranach de nieuwe media. Namelijk de boekdrukkunst. Tot dan toe was dat niet een echt florissante bedrijfstak. Maar Luther begon te schrijven, al snel ook in het Duits. Cranach zorgde voor de plaatjes, ook een nieuw concept. Het boek werd eigenlijk opnieuw uitgevonden. Op deze wijze werd het drukken van boeken een winstgevende activiteit en Luther zeer bekend. Dat beschermde hem ook tegen acties van keizer en paus. Er kwamen ook vele ‘illegale’ kopieën van zijn werk. Hij werd er alleen maar bekender door.

Het protestantisme heeft de Duitse mentaliteit sterk beïnvloed. Hoewel steeds meer mensen zich niet meer christelijk noemen, zijn ze in hun doen en laten bijzonder protestants. Als voorbeeld worden de Grünen genoemd. En het geweldig scheiden van afval in Duitsland.
Protestanten lezen meer boeken dan katholieken. Opvallend veel schrijvers, dichters, politici zijn zoon of dochter van een dominee, een pfarrer. Enzovoort.

Bewaren

Company Commander – Charles B. MacDonald

Dit boek is een soort dagboek van een tamelijk jonge kapitein uit WOII. Het begint zo ongeveer aan de de Belgisch-Duitse grens. Na het stoppen van het Ardennen offensief is het duidelijk dat de Duitsers absoluut niet meer gaan winnen. Er blijft echter felle weerstand. Zinloze bestormingen over kleine stukjes bos, mannen die elkaar op korte afstand, soms ook wat langer, overhoop schieten of steken. Dit blijft zo tot vèr in Duitsland, maar het verzet lijkt kleiner en wordt meer incidenteel. De Duitsers (‘Kraut’) geven zich massaal over, maar er zijn er ook die doorvechten tot ze dood zijn. Een aantal 14-jarige soldaten hadden van hun moeders de opdracht gekregen zich onmiddellijk over te geven als ze een Amerikaanse soldaat zouden zien. Dat deden ze. De schrijver speelt nog een rol bij een poging tot capitulatie van Leipzig. Op een zeker moment, de oorlog is nog niet afgelopen, schieten de Duitsers niet eens meer en lopen gewapend en wel gewoon weg. Overgeven kon niet meer, er waren al te veel gevangenen. Uiteindelijk lopen de Amerikanen tegen de Russen aan en is de oorlog afgelopen. Het is een redelijk dik boek met veel informatie. Nuttig om te lezen. Hoe voelt het om voor het eerst midden in een vuurgevecht te zitten? En waarom zijn ze daar eigenlijk? Het zinloze druipt er vanaf. Wij kennen achteraf het grote plaatje wel. Maar wat als je een of ander bosje moet verdedigen tegen een stormloop van militairen die ook massaal omvallen, maar waarvan er meer zijn dan jij kunt doodschieten? Bà.

Plato en het Christendom – Dr. W. Aalders

Plato was in de vorige eeuw niet zo populair meer. Zijn denken, maar ook het Griekse in het algemeen hebben het christendom sterk beïnvloed. De schrijver merkt op dat voor de Grieken filosofie niet zozeer een bepaalde leer inhield, maar dat het meer een levenshouding, a way of life betrof. Vanuit die levenshouding vonden bespelen plaats die de Christenen noodzaakten hun geloof te verwoorden. Hij noemt hierbij het woord parrhesia. Dat kan uitdrukkingsvaardigheid betekenen maar ook wel met dingen in gerelateerde strekking.
De schrijver stelt dat het Grieks beter geschikt was om het christelijke gedachtengoed te verwoorden dan het Hebreeuws. Want, zo zegt hij, het Jodendom had geen weet van het eeuwige leven. Die stelling lijkt mij slechts ten dele juist. Voor of na de wegvoering?
Plato: verwondering (thaumazein) is de basis van de filosofie. Het komt een beetje in de buurt van schouwen. Zonder Grieks geen christendom, dat komt het een beetje op neer.
De schrijver gaat uitvoerig in op op het begrip ‘zijn’. Dit wekt verwondering op en is de basis van alles. Daar tegenover staat het ‘Niet zijn’. Dat wordt geassocieerd met chaos, duisternis, afgrond. Een bijzonder akelige vorm van zijn eigenlijk. Me-on, een lagere vorm van zijn. Ouk-on is het totale nihil.
Herakleitos: “De grenzen van de ziel kunt gij niet kennen, al zoudt gij ook alle wegen aflopen. Zulk een diepen grond heeft zij”. De weg die Augustinus ging, werd mogelijk gemaakt door de boeken van Plato. Zij verschaften het kader of de basis van zo’n denken. Maar Augustinus ging verder waar Plato ophield.
De schrijver gaat nu helemaal los. Hij is theoloog, dominee om precies te zijn. Het taalgebruik neigt naar superlatieven, bijvoorbeeld over de diepe afgronden van de menselijke geest, de bodemloosheid die men ontmoet als de blik naar binnen keert. Hier ben ik ongeveer gestopt. Het thema is ongelofelijk interessant, de schrijftrant maakt het moeilijk de aandacht er bij te houden. Ik ben echter vast van plan om later de tweede helft te lezen.