Maandelijks archief: december 2020

New Scientist 3311 (engels) – 05.12.2020

Artikel ‘Our restless minds’.

In onze hersenen zijn er circuits die betrokken zijn bij ‘Empathie’  en bij ‘patroon/systeem’ herkenning. Dit ontstond ruwweg zo’n 100.000 jaar geleden om pas goed op gang te komen in de laatste 40.000 jaar. Er vindt dan een sterke toename plaats van allerlei artefacten bij archeologisch opgravingen. Denk aan uitvindingen als de speer, pijl en boog, de fluit. Dit heeft volgens de schrijver een genetische basis en lijkt dus een evolutionaire verbetering. Oudere mensensoorten hadden minder gereedschap en andere cultuur uitingen.

De empathie omvat cognitieve empathie (theory of mind) en affectieve empathie. Bv sieraden draag je omdat je denkt dat andere mensen die mooi vinden (en misschien wel jaloers zijn). Maar om ze te kunnen maken is er meer nodig.

Bij patroonherkenning gaat het in feite om de waarneming dat gebeurtenis A het gevolg B heeft. Indien A, dan B. Voer dat door en uiteindelijk maak je gereedschappen. Mensen hebben zowel empathie als systeemherkenning. Dat varieert van bijna uitsluitend empathie tot bijna uitsluitend systeemherkenning. Hoe meer systeemherkenning, hoe meer ‘autistiforme trekjes’. Je ziet dit vooral bij natuurwetenschappen, techniek, wiskunde etc. Hoe hoger hun ‘systeemscore’, hoe beter ze in deze disciplines zijn.

De schrijver heeft in 2017 voor de VN een betoog gehouden waarbij hij aandacht vroeg voor ‘hypersystemizers’ die het vaak sociaal erg moeilijk hebben, maar die wel een belangrijke rol in de wetenschap spelen. Met name zij zijn verantwoordelijk voor uitvindingen en vooruitgang, aldus de schrijver.

Artikel ‘Mindset’

Mindset, overtuigingen zijn bepalend voor het ervaren van situaties. Als voorbeeld wordt de Noorse winter genoemd. Vele noren vinden dat een mooie tijd met allerlei leuke eigenaardigheden. Niet  Noren die daar moeten verblijven denken daar anders over en dat maakt dat het een vervelende tijd is.

Artikel Vulkanisme op andere planeten in het zonnestelsel.

Dat komt tamelijk veel voor met verschillende oorzaken. Vulkanen zijn een teken dat een planeet/maan geologisch actief is. De kansen dat daar leven is of ontstaat nemen daardoor toe.

Hiero’s Journey – Sterling E. Lanier

Dit is een tweede lezing. 30 jaren geleden ooit gelezen, maar veel vergeten, behalve dat het een geweldig boek was. Het is het jaar 7487. De wereld is zo’n 5000 jaren geleden volledig verwoest door een enorme oorlog met nucleaire, biologische en andere wapens. Er bleef niets van de aarde over. De enorme sterfte tijdens de oorlog en daarna straling, ziekten, klimaatverandering, voedselgebrek maakten de aarde een onleefbaar oord. Maar het leven paste zich aan. Door de straling ontstonden nieuwe soorten, nieuwe eigenschappen verschenen bij de overlevende mensen. In de tijd van Hiero is de wereld voor het grootste deel onontdekt, er zijn wel oude boeken. Zijn regio bestaat uit een aantal kloosters met (niet celibataire) monniken en nonnen. Zij beoefenen ook telepathie, vechttechnieken. Er zijn in toenemende mate boosaardige krachten die het restant bewoonde wereld willen onderwerpen. Een beetje zoals bij ‘In de Ban van de Ring’. Pure ‘evil’. Hiero wordt op pad gestuurd om in de Verwoeste steden in het zuiden naar middelen te zoeken die nuttig zijn bij de verdediging, de abt denkt aan computers. Samen met zijn intelligente paard gaat hij op reis, ontmoet ondertussen een intelligente, telepathische beer (Gorm) die mee reist. Ondertussen moet hij de ene na de andere aanslag van de Boze afslaan. Onderweg nemen Hiero’s telepathische vaardigheden toe door de voortdurende strijd die hij moet leveren tegen de boze machten. De aarde is één grote jungle, woestijn, steppe. Met allemaal vreemde, gemuteerde wezens, vele daarvan met een vorm van  intelligentie. Onderweg komt hij ook nog een jonge vrouw tegen die met hem meereist. Dan volgt tijdens een de strijd tegen een hongerig amfibieënvolk de reddende ontmoeting met broeder Aldo, een broeder van de Broederschap van het elfde gebod.

Eigenlijk is dit het eerste deel van een trilogie. Het tweede deel heb ik niet gelezen en is mij veel te duur om op de 2e hands markt aan te schaffen. Het 3e deel is nooit geschreven. Maar ook alleen het 1e deel is zeker een aanrader!

Bruintje Beer – Het avontuur van Bruin Beer met de vliegmachine

Mijn Pake woonde op een schip, in een klein roefje. Als we bij hem waren, zochten we meteen in een piepklein kastje naar de boekjes van Bruin Beer. Hij had er wel 10! Een van die boekjes vond ik recent weer terug. Bruin Beer en Wim Das zien een vliegtuig landen. Ze gaan kijken en worden ontvoerd naar een soort sultanaat in Afrika. De sultan is nog jong en wil vriendjes om te spelen, maar ze moeten wel doen wat hij zegt, anders slaat hij met een zweep. Bruin en Wim ontsnappen en komen in de grot van een kluizenaar. Die zorgt ervoor dat apen hen naar de kust brengen. Daar worden ze gevangen door een inboorlingenstam die hen wil opeten. Ze worden gered door een aantal jagers  die hen terugbezorgt naar huis.

Leuk verhaal, maar in deze tijd van woke en racisme enzo zou dit boekje onmiddellijk uit de bibliotheek verwijderd worden.

De Nieuwe Zijderoutes – Peter Frankopan

Gekregen van een collega.  Een nuttig boek, het bepaalt je wel bij de nieuwe realiteit. Want volgens de schrijver hebben West-Europeanen en Amerikanen niet goed door wat er speelt in de wereld. We zijn volledig Atlantisch (lees: Amerikaans) gericht. Als ik dit schrijf hebben we net de Amerikaanse verkiezingen gehad, dat gaf meer reuring dan de eigen nationale verkiezingen, ik bedoel maar. En dat hele ‘woke’ gedoe dat hier ook begint te spelen, is een vrijwel volledige kopie van Amerikaanse toestanden. De EU is meer met zichzelf bezig dan met de rest van de wereld. Maar dat terzijde.

In het begin van de 19e eeuw zat er meer rijkdom en economie in het oosten dan in het Westen. Met name de laatste 150 jaren speelt het Westen een grote rol. De hele wereld heeft het Westers economisch model overgenomen en de meeste spannende ontwikkelingen vinden nu in het oosten plaats. De schrijver noemt een lange lijst met voorbeelden. Allerlei landen in de regio zijn druk bezig met infrastructurele projecten en raken steeds meer verbonden. Hoewel ze daar zelf soms een hele nationalistische draai aan  geven (Iran wordt met name genoemd) is het toch China dat de regie voert en overigens ook verantwoordelijk is voor de financiering. Veelzeggend is de kaart van Azië die voorin afgedrukt staat. De meeste mensen (daar hoor ik ook bij) kennen nauwelijks de namen van de staten daar en al helemaal niet de ligging. Wijs maar eens aan: Tadjikistan.

Grote plannen worden gemaakt, samenwerkingen gerealiseerd. De andere kant is dat het in het hele gebied wat hier besproken wordt, slecht is gesteld met de vrijheid van meningsuiting en dat wordt alleen maar slechter. Veel dictatuur, veel corruptie, veel Islam. In het boek: “In Azië ontstaat een nieuwe wereld, maar vrij is die niet”.

De ontwikkelingen maken ook dat de Arabische verhouding met Israël verandert. Dat is niet zo bij Iran, dat is ook geen Arabisch land.

Ik ga verder niet uitweiden, let vooral op het nieuws, hou China in de gaten en zie hoe dit land haar economie veilig stelt op een bijzonder slimme manier. En in toenemende mate milieuvriendelijk en hoog kwalitatief. We moeten ons volgende keer meer bezig houden met de verkiezingen in China (alleen zijn die er niet …).

Astronomie voor Iedereen – Paul Bergsoe

Als puber heb ik mij volledig op de astronomie gegooid. Mijn eerste astronomieboek dat ik ooit kocht was ‘Astronomie voor iedereen’, afgeprijsd bij V&D (kost nu  € 22,00 bij ‘Bookspot.nl’). Ik was daarna de enige MAVO scholier die iets zinnigs over sterren kon vertellen in een creationistische omgeving. Een erg goed boek, goed leesbaar. Onlangs heb ik er weer iets uit gelezen, vandaar dit verslag. Ik leerde alle sterrenbeelden uit mijn hoofd, ik kon ze makkelijk vinden. Ik ontwikkelde een passie voor Science fiction boeken. Het was in die tijd aanmerkelijk lastiger om je literatuur te vinden dan tegenwoordig en dan moest je ook nog het geld er voor hebben. Dat had ik niet.  Toen kwam TELEAC met een televisie sterrenkunde cursus, die heb ik helemaal gevolgd, zelfs nog een prijsje gewonnen met een ingezonden tekening.

Franciscus van Assisi: Het verhaal van de drie gezellen

Geschrift waarin de ‘drie gezellen’ (Leo, broeder Angelus en broeder Rufinus) hun herinneringen aan Franciscus hebben gebundeld. Ze herhalen niet wat eerder door Thomas van Celano is opgeschreven, maar streven juist naar aanvulling. Veel nieuwe details in dit geschrift verlevendigen dan ook ons zicht op Franciscus en de begintijd van zijn Orde. De drie gezellen waren vertrouwelingen en gezellen van Franciscus in de periode van rond 1210 tot aan zijn dood in 1226. Ze schrijven als ooggetuigen, maar benutten ook gegevens die ze van andere broeders hebben vernomen.

Tot in de 60er jaren van de 20e eeuw is de echtheid betwijfeld. In dit verhaal (dat niet helemaal chronologisch is) is Franciscus bijzonder, gevoelig, beleefd, optimistisch en een groot verkwister. Hij is dol op aandacht en wil graag ridder worden en oorlogsheld.

Langzaam maar zeker maakt God hem duidelijk dat hij een andere weg moet bewandelen.  Hij gaat daar heel ver in, hij is een extremist. Ik lees hier voor het eerst dat hij ook een broer had. En dat er een priester was bij de vervallen kerk van de H. Damianus die voor hem zorgde. Er worden verschillende verhalen over zijn leven verteld. Hij had een behoorlijk netwerk richting belangrijke clerus. Dat maakte dat hij de kerkelijke aristocratie relatief makkelijk kon benaderen.

Al met al een erg katholiek, middeleeuws verhaal dat een redelijk beeld geeft van de avonturen van de eerste broeders.