Categorie archief: Boek

Boeken, pocket, hardcover of ebook …

De Nieuwe Zijderoutes – Peter Frankopan

Gekregen van een collega.  Een nuttig boek, het bepaalt je wel bij de nieuwe realiteit. Want volgens de schrijver hebben West-Europeanen en Amerikanen niet goed door wat er speelt in de wereld. We zijn volledig Atlantisch (lees: Amerikaans) gericht. Als ik dit schrijf hebben we net de Amerikaanse verkiezingen gehad, dat gaf meer reuring dan de eigen nationale verkiezingen, ik bedoel maar. En dat hele ‘woke’ gedoe dat hier ook begint te spelen, is een vrijwel volledige kopie van Amerikaanse toestanden. De EU is meer met zichzelf bezig dan met de rest van de wereld. Maar dat terzijde.

In het begin van de 19e eeuw zat er meer rijkdom en economie in het oosten dan in het Westen. Met name de laatste 150 jaren speelt het Westen een grote rol. De hele wereld heeft het Westers economisch model overgenomen en de meeste spannende ontwikkelingen vinden nu in het oosten plaats. De schrijver noemt een lange lijst met voorbeelden. Allerlei landen in de regio zijn druk bezig met infrastructurele projecten en raken steeds meer verbonden. Hoewel ze daar zelf soms een hele nationalistische draai aan  geven (Iran wordt met name genoemd) is het toch China dat de regie voert en overigens ook verantwoordelijk is voor de financiering. Veelzeggend is de kaart van Azië die voorin afgedrukt staat. De meeste mensen (daar hoor ik ook bij) kennen nauwelijks de namen van de staten daar en al helemaal niet de ligging. Wijs maar eens aan: Tadjikistan.

Grote plannen worden gemaakt, samenwerkingen gerealiseerd. De andere kant is dat het in het hele gebied wat hier besproken wordt, slecht is gesteld met de vrijheid van meningsuiting en dat wordt alleen maar slechter. Veel dictatuur, veel corruptie, veel Islam. In het boek: “In Azië ontstaat een nieuwe wereld, maar vrij is die niet”.

De ontwikkelingen maken ook dat de Arabische verhouding met Israël verandert. Dat is niet zo bij Iran, dat is ook geen Arabisch land.

Ik ga verder niet uitweiden, let vooral op het nieuws, hou China in de gaten en zie hoe dit land haar economie veilig stelt op een bijzonder slimme manier. En in toenemende mate milieuvriendelijk en hoog kwalitatief. We moeten ons volgende keer meer bezig houden met de verkiezingen in China (alleen zijn die er niet …).

Astronomie voor Iedereen – Paul Bergsoe

Als puber heb ik mij volledig op de astronomie gegooid. Mijn eerste astronomieboek dat ik ooit kocht was ‘Astronomie voor iedereen’, afgeprijsd bij V&D (kost nu  € 22,00 bij ‘Bookspot.nl’). Ik was daarna de enige MAVO scholier die iets zinnigs over sterren kon vertellen in een creationistische omgeving. Een erg goed boek, goed leesbaar. Onlangs heb ik er weer iets uit gelezen, vandaar dit verslag. Ik leerde alle sterrenbeelden uit mijn hoofd, ik kon ze makkelijk vinden. Ik ontwikkelde een passie voor Science fiction boeken. Het was in die tijd aanmerkelijk lastiger om je literatuur te vinden dan tegenwoordig en dan moest je ook nog het geld er voor hebben. Dat had ik niet.  Toen kwam TELEAC met een televisie sterrenkunde cursus, die heb ik helemaal gevolgd, zelfs nog een prijsje gewonnen met een ingezonden tekening.

Franciscus van Assisi: Het verhaal van de drie gezellen

Geschrift waarin de ‘drie gezellen’ (Leo, broeder Angelus en broeder Rufinus) hun herinneringen aan Franciscus hebben gebundeld. Ze herhalen niet wat eerder door Thomas van Celano is opgeschreven, maar streven juist naar aanvulling. Veel nieuwe details in dit geschrift verlevendigen dan ook ons zicht op Franciscus en de begintijd van zijn Orde. De drie gezellen waren vertrouwelingen en gezellen van Franciscus in de periode van rond 1210 tot aan zijn dood in 1226. Ze schrijven als ooggetuigen, maar benutten ook gegevens die ze van andere broeders hebben vernomen.

Tot in de 60er jaren van de 20e eeuw is de echtheid betwijfeld. In dit verhaal (dat niet helemaal chronologisch is) is Franciscus bijzonder, gevoelig, beleefd, optimistisch en een groot verkwister. Hij is dol op aandacht en wil graag ridder worden en oorlogsheld.

Langzaam maar zeker maakt God hem duidelijk dat hij een andere weg moet bewandelen.  Hij gaat daar heel ver in, hij is een extremist. Ik lees hier voor het eerst dat hij ook een broer had. En dat er een priester was bij de vervallen kerk van de H. Damianus die voor hem zorgde. Er worden verschillende verhalen over zijn leven verteld. Hij had een behoorlijk netwerk richting belangrijke clerus. Dat maakte dat hij de kerkelijke aristocratie relatief makkelijk kon benaderen.

Al met al een erg katholiek, middeleeuws verhaal dat een redelijk beeld geeft van de avonturen van de eerste broeders.

Sapiens – Yuval Noah Harari

In 430 bladzijden behandelt de schrijver de complete menselijke geschiedenis met daarna een voorspelling van wat ons mogelijk te wachten staat. Het is teveel om hier een samenvatting van te geven, bovendien is het meeste wat er in het boek staat ook weer een samenvatting van diverse boeken, artikelen en colleges. Om een beeld te geven van de onderwerpen een kort overzicht van het begin:

Dieren kunnen communiceren, maar mensen zijn daarin superieur. Communicatie heeft 2 doelen: Waarschuwen voor gevaar, leeuwen enzo, maar ook roddelen. Roddelen is heel belangrijk voor groepsvorming en onderhoud. Dit werkt redelijk tot een groepsgrootte van ongeveer 150. Daarboven gaan andere zaken een rol spelen, nl mythevorming, denk aan kerk, natie, bedrijf, dat soort zaken. Als voorbeeld wordt Peugeot opgevoerd als mentaal en papieren construct. Behalve in een objectieve realiteit leven we ook in een imaginaire realiteit: goden, staten, bedrijven etc.

Ergens in de ontwikkeling van de mens was de genetische ontwikkeling zover gevorderd dat de sociale ontwikkeling zich op basis daarvan verder kon ontwikkelen: De cognitieve revolutie!

De jager-verzamelaars hadden een veel interessanter en afwisselender leven dan de agrarische mens. Ze aten ook afwisselender en veel gezonder. De kans dat ze de 60 haalden, was zeer reëel. De kindersterfte was echter aanmerkelijk hoger. De middeleeuwse boeren hadden het slechter.

Het idee dat de vroege mensheid in een delicate balans met de natuur leefde, is onjuist. Het is traceerbaar dat overal waar sapiens zich vestigde, veel diersoorten, vaak de grote uitstierven. En dat is een lange lijst. Denk aan Australië, maar ook aan Nieuw Zeeland, dat pas 800 jaren geleden is gekoloniseerd. Met de komst van de Maori’s begon het grote sterven. Hetzelfde gold voor Siberië en het Amerikaanse continent.

De agrarische revolutie maakte het leven er niet fijner op.

Er zijn ook geen aanwijzingen dat de mens hier ook intelligenter van werd, integendeel.

Tarwe heeft de mens aan zich aangepast, niet andersom, denk daar maar eens goed over na. De algemene conclusie van het betoog is dat pogingen om het leven makkelijker te maken uiteindelijk altijd meer werk opleveren. Boeren maken zich zorgen en zwoegen. Geschiedenis wordt maar door weinig mensen gevormd, de rest ploegt akkers en sjouwt water.

De imaginaire wereld werd al even genoemd en wordt verder uitgewerkt. Wij bestaan met zijn allen in een imaginair systeem. Dat functioneert alleen als mensen daarin geloven. Zo niet, dan is het snel afgelopen. Als christenen niet meer in Jezus geloven is het christendom niet meer aanwezig. De geloven en overtuigingen veranderen meestal langzaam.

 

Met zo’n groot onderwerp kan het niet anders of diverse uitspraken zijn behoorlijk kort door de bocht. Maar dit boek is er voor het grote beeld, de rest kun je eventueel zelf verder uitzoeken. Ik heb het met plezier gelezen.

Lumera Expedition 1: Survive – Jona Sheffield

Het hoofdstuk daarop begint met ene Peter die zich ooit als ongeneeslijk zieke heeft laten invriezen. Een paar honderd jaar later wordt hij ontdooit en genezen (en van een implantaat voorzien).

Daarna wordt de wereld situatie uitgelegd. Het milieu is volledig van slag in de 21e eeuw. De zeespiegel is enorm gestegen, steden zijn ondergelopen. Er wordt gebouwd aan arkschepen die kolonisten naar andere planeten moeten vervoeren. Overal zijn milieuvluchtelingen. De overheid probeert maximale controle uit te oefenen. Julia en haar vrienden (allemaal rijk) willen daar iets aan doen. En hier begint het verhaal. Dat speelt gedeeltelijk in de 21e eeuw en 200 jaren later, op een arkschip dat de planeet Lumera nadert. Aan boord de vader van Julia (Peter) en haar broer. De FBI agent John. Julia heeft kans gezien een plaats te krijgen op het tweede Arkschip. Ze gaat in cryoslaap. Als ze wakker wordt, een paar honderd jaar later, wordt ze gearresteerd wgs terreurdaden en samen met haar vrienden berecht. Omdat ze vrijgesproken wordt van moord krijgt ze niet de doodstraf, maar moet ze samen met haar vrienden en familie zien te overleven op Lumera.

Het is een klassiek SF verhaal, alles zit erin. Dat is niet erg je kunt daar spannende verhalen mee maken. Dat is de schrijver goed gelukt. Het leest vlot weg. De karakters hebben iets oppervlakkigs, zijn weinig complex. Ik vraag me ook af hoe een wereld die volledig aan het instorten is, zulke hoogtechnologische schepen, robots etc kan bouwen met zo ongehoord veel grondstoffen. Verder valt op dat alles gebeurt in de USA en een beetje in Canada. Alle schepen lijken daar ontwikkeld te worden, alleen daar is ook de ruimtelift.

 

 

The Developing Genome – David S. Moore

Erg populair, die epigenetica, je leest er regelmatig wat over. Dit boek legt uit waar het over gaat. Ik ga geen samenvatting geven, dat zou neerkomen op het bijna volledig overschrijven van het boek. Volgens de schrijver kunnen we (nog?) niet zoveel met epigenetica. Het geeft wel inzicht in de mechanismen bij het ontstaan van persoonlijkheden, ziekten, haarkleur enz. Het idee dat je eigenschappen op je genen vast liggen en van alles voor je bepalen is niet helemaal juist. Je DNA is erg interactief met de omgeving. Als er in de omgeving hongersnood is, dan passen je genen zich aan via epigenetische processen. Zo wordt een foet voorbereid op de wereld waarin het terechtkomt. Maar als die omgeving veranderd is, dan heb je mogelijk een probleem, je stofwisseling staat verkeerd afgesteld. Om dat soort dingen gaat het. Effectief speelt epigenetica in de geneeskunde vrijwel geen rol, maar er wordt veel onderzoek gedaan. De verwachting is dat dat op termijn wel gevolgen zal hebben op allerlei gebieden.

The Boat of a Milion Years – Poul Anderson

Een van de beste SF romans die ik ooit gelezen heb. Er zijn van die boeken daar neem je desnoods een dag vrij voor om ze uit te lezen. Dit is er zo een. Er worden veel boeken geschreven, ook science fiction. Boeken die worden bejubeld verdwijnen onder de laag van andere boeken die ook weer worden bejubeld. Wat blijft is een troosteloze berg papier, of tegenwoordig zinloze bestandjes.

Dat is jammer, want dit is mijns inziens een bijzonder boek. Er bestaan mensen die door een DNA mutatie niet ouder worden. Dat is niet hetzelfde als onsterfelijk. Door geweld kunnen ze sterven, maar niet door veroudering. De mutatie is extreem zeldzaam, maar als je het over een periode van bijvoorbeeld 10.000 jaren rekent, dan moeten er toch enige tientallen mensen hiermee rondlopen. In het boek is dat ook zo. Ze weten niet van elkaars bestaan, soms vindt een toevallige ontmoeting plaats zonder het geheim van de ander te weten. Maar uiteindelijk is dat toch onvermijdelijk. Dit boek beschrijft de geschiedenis van een tiental mensen in de loop van zo’n tienduizend jaren. Sommigen sterven door geweld, anderen maken er zelf een eind aan, een kleine kern gaat door tot in de (voor ons) verre toekomst. Echt een geweldig verhaal, absolute aanrader!

Das Schweigen der Götter – Andreas Otter

Het verhaal begint met Arna, een Noorse vrouw, die beschuldigd wordt van de moord op een man die haar verkrachten wilde. Ze vraagt de beslissing van Odin, dwz een gevecht tussen haar en haar aanklager. Dit wordt toegestaan. Ze verslaat de aanklager, maar wordt desalniettemin gebrandmerkt. Ze is een vrouw en de rechter heeft ook al eens een aanrandingspoging gedaan…
Dan komt Henrik in het verhaal. Hij woont op een boerderij bij zijn ouders en zus. Er is vaak honger. Ze leveren vis aan het klooster dat overvallen wordt door Noormannen. Henrik wordt gevangen genomen. Eenmaal in het dorp van de Vikingen aangekomen, wordt hij geplaatst bij de familie van de man die hem gevangen nam. Einar is zijn naam.
Hij wordt gedwongen tegen een medeslaaf te vechten, hij wint dat ternauwernood. De Noormannen merken dat het christendom snel groeit, hebben er last van. Ook Noormannen bekeren zich en gevangen monniken zijn steeds moeilijker als slaaf te verkopen.

Het verhaal gaat naar  Juta, die in het huis van ene Albéric woont. Een viezerik, hij heeft haar als slavin gekocht.

Ondertussen breekt er in het Noorse dorp een infectieziekte uit. Er sterven veel mensen. Sommigen denken dat de christenen of de christelijke god er achter zitten. Hij wordt zelf ook ziek, maar geneest. Jonki, de zoon van Einar sterft. Alle monniken worden gedood.

Juta is verkocht aan een Engelse Lord, ze moet zijn klanten bevredigen.Na ernstige mishandeling en bestraffing door haar meester, ontsnapt ze met twee andere slaven, een sterke man en een vriendin. Ze worden opnieuw gevangen en doorverkocht. Volgens dit boek was de slavenhandel in de middeleeuwen zeer levendig. Officieel mocht het niet (niet christelijk) en dus gebeurde het des nachts, op afgelegen plekken).

Het dorp van Henrik wordt door andere Noormannen overvallen. Die aanval wordt afgeslagen, mede dankzij Henrik. Zijn status stijgt enorm. Na afloop vertelt de zieneres, de völva, dat Einar naar het westen moet varen. Henrik moet mee.

Juta vlucht met haar vriendin en de andere slaaf naar het noorden. Ze worden uiteindelijk gevangen door een andere slavenhandelaar. Die biedt ze te koop aan op Shetland. En hoewel dat officieel christelijk is, gaat de slavenhandel gewoon door, maar dan ’s nacht. Ze worden gekocht door de noormannen van Henrik. Ze zeilen naar IJsland. Dat is ook christelijk, maar daar merk je weinig van. Veel opportunisme. Daarna gaat de reis naar Groenland. De Noormannen weten dat het bestaat. Hun slaven geloven er niet in.
Maar ze bereiken Groenland en worden ontvangen door een monnik. De lokale baas is christen en wil ze bekeren. Niet vies van slaven. Vraagt veel geld. De Noormannen gaan hun eigen plan trekken. Terwijl ze verder trekken, moorden ze een compleet eskimodorp uit. In volgende (christelijke) Noorse nederzetting is dit al snel bekend, ze worden opgepakt en gedwongen de reis naar Amerika te maken. Eén Noor is daar geweest. Juta gaat mee.
Na een moeilijke reis komen ze aan, ontmoeten inboorlingen en al snel is er een heel dorp uitgemoord.
Dat blijft niet zonder gevolg. Een dag later worden ze zelf gevangen genomen, een aantal noren wordt op gruwelijke wijze gedood. Uiteindelijk weten ze te ontsnappen. Een Indiaanse slavin gaat mee en introduceert hen bij haar eigen volk.

Vanaf hier vertel ik niet verder. Het is een tamelijk dik boek, goed geschreven, het blijft boeien. Aanrader!

Die Verborgene Intelligenz Im Universum – Bernard Haisch

De schrijver is astrofysicus. Ik heb hem op internet uitgeplozen en het is een persoon met een bewezen staat van dienst. Dat maakt je niet noodzakelijk wijzer, maar maakt wel dat je binnen je vakgebied weet wat er te koop is.
Een thema dat frequent bij hem terugkeert is het gegeven dat een kwantumdeeltje v.w.b. zijn eigenschappen afhankelijk is van de bewuste waarneming van de waarnemer. Dit speelt overigens alleen (of vooral) op elementair niveau. Tegen de achtergrond zoals de schrijver schetst is het onwaarschijnlijk dat bewustzijn slechts een epifenomeen van hersenactiviteit is.
Stringtheorie is tot op heden niet bewijsbaar en lijkt slechts een interessante wiskundige oefening te zijn waar (te) veel wiskundigen zich mee bezig houden. Een bevinding volgens stringtheorie is het bestaan van een vrijwel oneindige hoeveelheid universa met een oneindige hoeveelheid variabelen. Er bestaan dus universa waarin nooit leven kan ontstaan, een aantal waarin het misschien kan en enige waarin het wel kan. Dat wij in dit universum bestaan is dus min of meer logisch. De schrijver blijft lang hangen bij de kwantummechanica, vooral bij de invloed van het bewustzijn op het gedrag van de diverse deeltjes. De uitkomst van een meting wordt feitelijk bepaald door de meting zelf. Deze stelling, die ik vaker gelezen heb, moet ik nog verder uitdiepen. Je leest dit vaker, maar is het ook echt zo?
Interessant is, hij heeft daar wel gelijk in, dat ‘natuurwetenschap’ = fysica. Alle andere wetenschappen zijn volgens deze stelling te herleiden tot fysica. Diverse wetenschappen proberen zich te spiegelen aan fysica. Volgens de auteur kunnen ze daar beter mee stoppen, de fysica heeft de laatste 50 jaren vrijwel niets nieuws bijgedragen. Een wetenschap die deze eeuw sterk naar voren komt is de biologie (de nieuwe ‘natuurwetenschap’). Het idee dat op basis van deeltjes bewegingen (in principe) de toekomst, onze gedachten etc. voorspeld kunnen worden, zijn niet te onderbouwen, ze kloppen niet. OP basis van de primaire deeltjes ontstaan moleculen die aan geheel eigen wetten voldoen. Een DNA molecuul is complexer dan een elektron.

Het boek is duidelijk religieus, of spiritueel getint. De schrijver probeert eigenlijk een soort ‘Theorie van God’ op te stellen en is daar aardig in geslaagd. Wij kennen God uit zijn schepping (de Big Bang en alles wat daaruit voortvloeide), hij legde de basis en liet alles zijn beloop om daarmee ervaringen op te doen. Daarom kloppen alle natuurkundige waarden ook zo mooi. Alles is in feite een onderdeel van God. Wij zijn onderdeel van God. Zoals in de Vedanta wordt geschreven: “Gij zijt dat”. Ook vele mystici uit allerlei religies komen vaak met hetzelfde. Dat is een belangrijk gegeven. Markus Borg (zie mijn beoordeling van zijn boek) komt met hetzelfde, hecht ook veel waarde aan ervaring. Moslims en orthodoxe christenen alsmede zekere hindoe kringen (etc) die sterk vasthouden aan overgeleverde teksten zijn onderdeel van een probleem. De tekst is namelijk primair, geopenbaard door God, overgeschreven door allerlei mensen met de nodige fouten en invoegingen, vertaald uit talen die niet meer te controleren zijn, open voor extreme hoeveelheden interpretatie. Bekijk de gemiddelde theologen boekenkast maar eens. Dit geldt voor alle Abrahamitische godsdiensten. Zij zijn, volgens de schrijver, meer onderdeel van een probleem dan van de oplossing ervan.

Verder: als je andere termen gebruikt lijkt dit puur Hinduïsme, waar overigens niets mis mee is.

Pelgrimstocht naar Mekka – Ilija Trojanow

De schrijver, zelf geen moslim, bereid zich voor op de Hadj, geholpen door Indiase vrienden en leermeesters. Er ging erg veel energie zitten in allerlei rituele handelingen, het leren van gebeden. Waarom de rituelen zo zijn is vaak niet helder, dat was nou eenmaal zo. De meeste moslims lijken niet of nauwelijks op de hoogte van de inhoud van hun geloof, bij vragen kun je altijd bij de Imam terecht. Zo’n rotsvast geloof met zo weinig onderbouwing! Sociale ongelijkheid valt tijdens de Hadj misschien gedeeltelijk even weg, maar is verder alom tegenwoordig. Saoudi’s zijn over het algemeen vervelende mensen (ik hoorde dat ook van een vriend die de Hadj heeft gedaan). Citaat: Als vandaag de dag juristen beweren dat de Hadj geen verplichting meer is, dan stoelt hun mening op de hondse manier waarop pelgrims worden behandeld, geheel in tegenspraak tot de wil van God.

Mekka is altijd het centrum geweest van slavenhandel (alle kleuren), de slavenmarkt was maar een klein eindje van de Kaäba verwijderd. Toen de Turken dit uiteindelijk verboden, plaatsten zij zich volgens sjeik Jamal buiten het geloof (!)
Maar: de Hadj verbindt en is emotioneel. Behalve bij massale evenementen, dan is het opgaan in de massa levensgevaarlijk. Naastenliefde en omzien naar elkaar verdwijnen snel in de massa, de kans om je groep kwijt te raken zeer reëel!
Maar goede mensen zijn er overal en altijd, ook dat komt naar voren.
De schrijver brengt het hele verhaal eigenlijk zonder waarde oordeel, hij beschrijft hoe het ging. Goed verslag, lijkt mij.