Categorie archief: Levensbeschouwelijk

Kriminalgeschichte des Christentums 01 – Karlheinz Deschner

Dit is een serie van maar liefst 10 boeken. Er gaat dus behoorlijk wat mis binnen het Onbetwijfeld Christelijk Geloof! Want daarover gaat dit boek. De schrijver houdt zich niet bezig met theologie, slechts met feiten voor zover bekend en met intenties waarin bepaalde teksten geschreven zijn, ook al zijn ze niet letterlijk waar. Hij gaat niet over de heilshistorie of iets dergelijks, hij schrijft alleen over misdaad en corruptie.

Hij begint met een opsomming van alle ‘Heilige Oorlogen’ waarbij iedereen die niet Jahwe diende, werd uitgeroeid. Vrouwen, kinderen, vaak ook nog vee, alles. Steden werden verwoest, paarden de pezen doorgesneden, absolute terreur in naam van de Enige Ware God. De Moslims deden dat later ook niet kinderachtig, maar een stuk soepeler. Ik heb me dat als puber ook weleens afgevraagd, wat is dit allemaal voor gemoord, maar ja, het was allemaal ‘heilsgeschiedenis’ en zo. Zelfs na de terugkeer van de Joden uit de ballingschap begon het hele ge-emmer weer opnieuw. De ‘vreemde vrouwen en kinderen’ moesten worden weggestuurd, alles moest weer Joods en raszuiver. Let wel, zoals beschreven in de christelijke Bijbel.

Ik heb het boek nog niet uit, maar ik ben het nu al met Marcion eens: de god van het Oude Testament is niet de God van het Nieuwe Testament. Ook Jung dacht in die richting (Antwoord op Job).

Keer na keer hetzelfde: opstand vanwege de enige ware God, soms ook sterk aangezet door de priesterkaste (die overigens flink in de slappe was zat). Andersom werden de Joden vrijwel niet gediscrimineerd en bezaten o.a. in het Romeinse rijk veel voorrechten. Het probleem is het monotheïsme dat door de Christenen en later door de Islam is overgenomen. Polytheïsme is per definitie tolerant, monotheïsme  kan niet anders dan intolerant zijn. Maar hoewel ik nog lang niet aan deel 10 toe ben, weet ik wel dat zowel Jodendom als Christendom een enorme ontwikkeling hebben door gemaakt die niet perse verkeerd is. Dat wil ik toch wel alvast in gedachten houden. Ik denk dat het goed is dat er dit soort boeken geschreven worden zodat christenen met een heldere, niet geheel door theologie beslagen blik naar zichzelf en hun geschiedenis kunnen kijken.

The Chosen – Chaim Potok

Sinds 1988 staat dit boek in mijn boekenkast. Nooit gelezen, tot nu. Het verhaal begint ergens in de oorlogsjaren. Een groep liberale joodse jongens speelt een baseball wedstrijd tegen groep Chassidische jongens. David Saunders slaat een bal keihard tegen het rechteroog van Reuven Het komt wat dat aangaat allemaal goed. Het wordt de aanleiding voor een diepe vriendschap tussen beide jongens. Reuven wordt geïntroduceerd in het Chassidische leven. Aan de orde komen de gebruiken, maar ook de geschiedenis van de Chassieden. Beide jongens zijn zeer intelligent, maar David is een fenomeen. Zijn vader spreekt niet met hem, alleen tijdens Thora studie. Tussendoor speelt de eindfase van de oorlog, de ontdekking van massamoord op de joden en de oprichting van de Joodse staat.
Dit mag wat saai klinken, maar dat is het absoluut niet! Het is een boeiend verhaal dat een beeld geeft van het Jodendom in New York in de 40er jaren.
Het boek bleek verfilmd, ZIE HIER (Vimeo), ik heb de film meteen gezien. Aardige film, heeft zelfs prijzen gewonnen, maar wat is een film meestal een slap aftreksel van een boek. In dit geval zèker.

The New Perspective on Paul – Kent L. Yinger

Een nieuwe visie op Paulus.
In dit boek wordt betoogd dat Paulus en ‘de Joden’ niet zo verschillend dachten. In het christendom is het algemeen aanwezige idee dat de Farizeeën scherpslijpers en letterknechten waren. Dat lijkt mogelijk heel anders te zijn. Joden waren Gods uitverkoren volk volgens het door Hem gesloten verbond. Dat betekende dat Joden geen goede werken hoefden te doen om zalig te worden, zoals zo vaak wordt gedacht, maar dat ze de werken der wet deden omdat ze al uitverkoren waren. Het is dan belangrijk om een definitie van ‘volk’ te hebben. Anders gezegd, aan welke kenmerken kun je zien dat iemand Jood was. Welnu, dat was eigenlijk eenvoudig. Een Joodse man was besneden, en iedereen hield zich aan de Wet. De ‘Werken der Wet’ waren dus niet noodzakelijk om het eeuwige leven te beërven, zij zijn het kenmerk van de Jood. Als Paulus stelt dat niet de werken der Wet iemand zalig maken, maar het geloof in Jezus Christus, dan zegt hij in feite alleen maar dat het heil niet alleen voor de Joden is, maar voor iedereen die in God gelooft.
Als je de dingen eenmaal op die manier gaat bekijken, dan worden veel zaken anders. Bijvoorbeeld de gelijkenis van de Farizeeër en de tollenaar. De Farizeeër zegt dan alleen maar dat hij dankbaar is dat hij jood is. De tollenaar voldoet daar niet aan. Maar hij gelooft in God.
Recent hoorde ik nog een katholieke pastoor in zijn preek een bekend karikatuur van Farizeeën neerzetten. Mensen die zichzelf erg belangrijk vonden en graag op de hoeken van de straten stonden te bidden.

Over Muren Heen – Lody van de Kamp & Oumaima Al Abdellaoui

Een briefwisseling tussen een Nederlands-Marokkaans meisje en een senior Nederlands-Joodse man. Hij had makkelijk haar opa kunnen zijn. Ze vertellen elkaar hoe ze in dit land zijn terecht gekomen zijn. Hoe het is om moslima of jood te zijn. Het moslim zijn bevalt haar wel goed. Ze ziet de islam bepaald niet zoals Wilders of zoals vele andere Nederlanders tegenwoordig. Het is niet vrouw-onvriendelijk, integendeel. Wij moeten Islam niet verwarren met de cultuur in bepaalde landen. De vrouw onvriendelijkheid in Saoudi Arabië,  waar ze twee keer geweest is, heeft meer te maken met de lokale cultuur dan met de islam. Lody, de Joodse briefschrijver vertelt over zijn goede samenwerking met verschillende Imams. Over zijn reis naar Jeruzalem. Hij weet meer over de islam dan zij over het jodendom, maar gezien het leeftijdsverschil mag dat ook wel. Hoewel in andere recensies wordt gezegd dat er gediscussieerd wordt en dat ook moeilijke thema’s aan de orde komen, vind ik dat dat wat tegenvalt. Een en ander komt wel aan de orde, bv de hoge criminaliteit onder Marokkanen, maar een echte discussie levert het niet. Er wordt verder gesteld dat Joden en moslims dichter bij elkaar staan dan christenen, denk aan het besnijden, onreine dieren, verwante taal etc. Het is een aardig boek om te lezen, maar meer ook niet.

Scientific American september 2018 – Humans

Dit nummer van de Scientific American gaat over ‘humans’. Belangrijk voor de ontwikkeling van het intellect en bewustzijn is het hebben van grote hersenen in verhouding tot het lichaam. In dat opzicht springt de mens er wel uit. En je moet de mogelijkheid hebben om dingen te kopiëren. Het liefst gecombineerd met de neiging om in groepen bij elkaar te zijn. Daar is geen gen voor. Iets dergelijks geldt ook voor de ontwikkeling van taal. Daar is ook niet een specifiek gen voor. Taal heeft ook alles te maken met het ontwikkelen en kopiëren van symbolen. Bijvoorbeeld chimpansee in het wild begrijpen niet wat je bedoelt met wijzen. Apen die opgroeien bij mensen wel.

Een erg interessant artikel was over de oorsprong van homo sapiens. Het klassieke idee,dat lang geleden een uniek groepje mensen ontstond en vervolgens op pad ging, lijkt niet op te gaan. Er bestonden vele menssoorten, waarvan de Neanderthalers en de Denisoviërs het bekendst zijn. Er trad vermenging op en dat heeft uiteindelijk weer bijgedragen aan de Homo Sapiens. De huidige Europeaan heeft 2-4% Neanderthal DNA, dat heeft geholpen bij de lichtere huid en daardoor de mogelijkheid om verder naar het noorden te kunnen trekken. Daarnaast was er een verbetering van het immuunsysteem. De Tibetanen hebben een deel Denisovisch DNA wat hen de mogelijkheid gaf om in een omgeving met een lager zuurstof gehalte te kunnen leven. Ook cultureel lijken de verschillende groepen elkaar te hebben beïnvloed.
Volgens de schrijver hebben we nog meer niet-Sapiens DNA, maar is daar nog geen passende mensensoort bij gevonden.

Oorlog is een uitvinding die vele duizenden jaren geleden gedaan is. Volgens de schrijver is het niet iets dat in de mens zit. Op de een of andere manier komt het betoog niet echt geloofwaardig over.

Humaans (Ferengi uitspraak) beïnvloeden de evolutie door o.a. stedenbouw. Pluiszaadjes in de stad ontwikkelen zich zo dat ze meer recht naar beneden zakken, duiven leren zich verbergen voor slechtvalken die grootschalig in steden nestelen en slakken krijgen een lichter gekleurd huis om minder warmte op te nemen.

De kans dat ergens in het universum nog andere vormen van intelligent leven bestaan is vrijwel nul. Het aantal toevalligheden dat heeft geleid tot het ontstaan van ons is namelijk ERG groot. De kans dat er nog ander leven bestaat in het universum is groot, maar niet voor intelligent leven met een technologische beschaving.

Nooit kenden wij God aldus – Marcus Borg

Dit boek las ik voor de tweede keer. Het gaat over het Godsbeeld dat wij hebben. Er zijn nogal wat Godsbeelden. Die beelden zijn belangrijk omdat ze verschillende ideeën en emoties oproepen. Bijvoorbeeld God als Koning, dat houdt afstand in. Wij zijn de onderdanen. God als mannelijke rechter en wetgever maakt ons schuldig, incompetent, wij kunnen niets doen. Mijn eigen beeld van God was altijd die van een man met een volle grijze baard die op een grote troon op een wolk zit en die meewarig en vaak geïrriteerd naar beneden kijkt. Dit beeld is dominant aanwezig en valt onder de ‘Christelijke Conventionele Wijsheid’, niet noodzakelijk die van dominees en theologen, maar wat er bij de gemiddelde gelovige blijft hangen. Je moet voldoen aan Gods eisen, maar je bent nooit goed genoeg. Naast dit beeld bestaat ook het ‘Geest’ beeld, dit wordt door Borg als het beste beeld naar voren geschoven. Het past beter in deze tijd en lost veel problemen op. God is overal, transcendent EN immanent. God is letterlijk overal, in en om ons en in alles. Hij noemt dit panentheïsme. Wij hoeven ons niet schuldig te voelen tegenover Hem, hij is als (dit zijn weer positieve beelden) een herder, een liefdevolle moeder en vader (geen patriarch).

Belangrijk is dat wij God ook kunnen ervaren, hij besteedt in het boek aandacht aan ‘paranormale’ ervaringen, die meer voorkomen dan wij doorgaans denken.

De Bijbel is in zijn visie niet letterlijk waar. Dat idee ging pas een rol spelen met de groeiende invloed van de wetenschap. Dat bracht theologische systemen in gevaar (dit is een interessant thema dat ik elders nog eens wil uitwerken). Ik ben zelf opgegroeid in een kerk waar de dominee oprecht meende dat de wereld ongeveer 6000 jaar oud was, een andere meende dat de sterren heel dichtbij stonden. In veel kerkgenootschappen wordt er nog steeds van uit gegaan dat de Bijbel letterlijk waar is, waarbij de interpretaties van dat ‘waar’ vaak uiteenlopen.

Jezus kun je zien als  de voor- en na paschale Jezus. De voorpaschale Jezus was niet God en heeft dat ook niet gedacht.  De napaschale Jezus is een verschijning van een heel andere orde en dit wordt door napaschale mensen beschreven.

Naar mijn idee een geweldig boek. Zijn ideeën, die al langere tijd ook mijn ideeën zijn, geven lucht en vrijheid. Wetenschap kan weer gelezen worden zonder er Bijbelteksten bij te zoeken.

Een aanrader! Zie ook mijn ‘Goodreads’

Spiegelreis – Enis Odaci en Herman Koetsveld

Enis Odaci (Moslim) en Herman Koetsveld (Christen, gereformeerd predikant) gaan op bezoek bij elkaars religie.  Enis Odaci bezoekt een Benedictijns nonnenklooster, een Pinksterkerk in Amsterdam, een ‘Oud-Gereformeerde kerk op de Veluwe. Hij komt tot de conclusie dat ‘Het Christendom’ en ‘De Christen’ niet bestaan. De diversiteit is enorm.

Hetzelfde geldt eigenlijk voor Herman Koetsveld. Hij bezoekt o.a. de Ahmadyya Moskee. Het gaat hier om een stroming die door de meeste Moslims niet erkend wordt, vervolging is niet zeldzaam. Verder komt hij bij een Turkse moskee en nog een soort moskee waar lhbt’ers (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele personen en transgenders) samenkomen. Ook dat is Islam.

De bezoeken worden door beide heren besproken.

Bij het lezen had ik zelf het gevoel dat er een groot probleem ligt bij Orthodoxe gelovigen, zowel bij Christenen als Moslims. Zoek je het wat meer op het menselijke vlak, lijken de Islam en het Christendom bijna naadloos aan elkaar te raken.

Zowel bij mij als bij Koetsveld ontstonden koude rillingen toen gesproken werd over ‘Zuivere Islam’. Dat bestaat net zo min als ‘Zuiver Christendom’, behalve dan in de ogen van de groep die dat zo ervaart. Zo ben ik zelf opgegroeid in een ‘Ware kerk’.

Lees ook de recensie in Trouw

Enis Odaci is van de stichting ‘Nieuw Wij’, zie de website www.nieuwwij.nl