Tagarchief: bewustzijn

New Scientist Special 2019 -The Brain

Intelligentie

Intelligentie wordt gezien als het vermogen om logisch te kunnen redeneren, leren, plannen en problemen te kunnen oplossen. Mensen die goed zijn in een van deze vaardigheden, zijn dat meestal ook in de andere. Het wordt ‘algemene intelligentie’ of ‘g’ genoemd. Emotionele intelligentie is een mengsel van g en persoonlijkheid. Creativiteit is gerelateerd aan ‘g’: er is een lineair verband tot een IQ van 120, daarna wordt het onduidelijk. Onderwijs is tot nu toe de enige interventie die het IQ kan verhogen (iets dat niet te streng moet zijn, las ik in de Volkskrant, dat is niet woke en vooral racistisch, typisch voor witte mannen). Het is verder sterk genetisch bepaald. IQ testen zijn betrouwbaar, dat is niet het geval met de korte testjes op internet. Het IQ van bv geadopteerde kinderen correleert meer met de biologische dan met de adoptiefouders. Ongeveer 50% van het verschil in IQ is genetisch bepaald. Genen willen overigens niet zeggen dat je ook een bepaald IQ gaat krijgen, maar bepalen wel een soort bovengrens.

Negatieve invloeden zijn o.a. voedingsdeficiënties, darmparasieten, loodvergiftiging etc.

  • Het boosaardig genie: psychopaten hebben meestal een beneden gemiddeld IQ maar manipuleren zich naar de top.
  • Mensen met een hoog IQ zijn vaak bijziend: dat komt doordat er veel gelezen wordt, maar er kan ook een genetische link zijn. Dit verschil verdwijnt met de komst van ‘tablets’ en smartphones.
  • Verstrooide professor: niet erg gekoppeld aan IQ.
  • Mensen die er goed uitzien zijn meestal ook intelligenter.
  • Tijdens de zwangerschap neemt het hersenvolume af en wordt het korte termijn geheugen slechter, dit herstelt zich na de zwangerschap.
  • Een erg hoog IQ is gerelateerd aan bipolaire stemmingsstoornis.

 De grootte van de hersenen is niet sterk gecorreleerd aan intelligentie, de hersenstructuur wel. Die structuur verschilt tussen mannen en vrouwen. Er is geen verschil in IQ tussen mannen en vrouwen, mannen komen echter meer voor aan beide uiteinden van het IQ spectrum.

Cognitieve achteruitgang

Het idee dat ouderdom gepaard gaat met verlies van hersencellen en dus cognitieve achteruitgang is niet correct. Het is een leer effect. Als je alles al gezien hebt en weet hoe het zit verslapt de aandacht daarvoor. Dus allerlei ‘achtergrond details’ worden minder waargenomen, zijn minder interessant. Het is daarom belangrijk om actief te blijven en nieuwe dingen te doen.

Dementie

De twee meest voorkomende vormen zijn Alzheimer en vasculaire dementie. De kans op dementie neemt toe met de leeftijd. Echter, het lijkt erop dat de kans de afgelopen 100 jaren kleiner is geworden. DIt heeft mogelijk te maken met een betere voeding, beter onderwijs en minder armoede. Brein stimulerende activiteiten en een goed sociaal leven hebben ook een preventieve werking. Zorg voor gezonde bloedvaten, beweeg regelmatig. 

Schizofrenie en medicatie

Ondervoeding komt in het westen niet zoveel meer voor. In het begin van de 20e eeuw in Engeland werd bijna de helft van de voor militaire dienst opgeroepen jonge mannen afgekeurd vanwege dit gegeven. Eigenlijk is dit een artikel met algemeenheden en open deuren.

Volgens dit artikel is het gebruik van een antipsychoticum in de acute fase nuttig, maar langdurig gebruik desastreus. Langdurig gebruik verhoogd het risico op suicide. Vòòr het bestaan van antipsychotica was het aantal suïcides bij schizofrenen en de doorsnee bevolking gelijk. Na een paar weken wordt de motoriek houteriger, ontstaan tics en spasmen in het gelaat en ontstaan geheugen- en concentratieproblemen. Een onderzoek door Lex Wunderink toonde aan dat mensen dies slechts kort een antipsychoticum gebruikten, een aanmerkelijk kleinere kans op relaps hadden (40 versus 18 %).

Het is ook nog geen uitgemaakte zaak of dopamine iets met schizofrenie te maken heeft. Belangrijk, aldus het artikel, is Cognitieve Gedragstherapie. Daarvan genees je niet van schizofrenie, maar je leert er mee omgaan. Het lijkt mij dat je dan niet al te erg moet wanen, want dan werkt niets.

Het gaat in dit artikel over een vorm van focale epilepsie, nl in de insula. Deze vorm uit zich o.a. door extatische gevoelens, vrede, blijdschap, eenheid etc. In veel gevallen lijkt het op religieuze ervaring. Het achterste deel van de insula geeft normaal informatie over objectieve zaken, zoals lichaamstemperatuur. Het voorste deel produceert subjectieve gevoelens over de lichaamstoestand en emoties. Er wordt gespeculeerd dat het ‘bewuste zelf’ hier wordt gevormd. 

Epilepsie

De vraag wordt gesteld of mystici een hyperactieve insula hebben. Dit is een ‘Wij zijn ons brein’  standpunt. Via het blok hiernaast wordt je naar Wikipedia geleid, waar men spreekt van Geschwind syndroom. In dit artikel heeft men het over Dostojevski syndroom. Dat gaat gepaard met hypergrafie, veel schrijven. Je snapt dan ook waarom zijn boeken zo dik zijn.

Psychobiotica

Er zijn sterke aanwijzingen dat darmbacteriën de stemming kunnen beÏnvloeden. De nervus vagus speelt hierbij een belangrijke rol. Omdat voeding invloed heeft op de bacteriële samenstelling van de darm, is het logisch dat voeding de stemming, direct of indirect kan beïnvloeden. Er zijn nog veel meer zaken die microbioom beïnvloed worden. Bij bijen, las ik net, heeft een volk dezelfde darmbacteriën en onderscheidt daardoor  eigen van niet-eigen.

Depressie

Behandelings resistente depressie komt steeds meer voor. De gangbare antidepressiva werken onvoldoende. Fluoxetine (Prozac) is een duidelijk voorbeeld. Er werd van uitgegaan dat te lage serotonine spiegel voor depressie verantwoordelijk is. Dit blijkt niet het geval. Nieuwe behandelingen: elektrische en magnetische breinstimulatie lijken effectief, ook ketamine lijkt goed te werken. Het blokkeert glutamine receptoren waardoor de concentratie stijgt, dendrieten en synapsen reageren daar goed op.

Jeugdherinnering

Van vòòr het 3e levensjaar herinneren de meeste volwassen mensen zich niets. Kinderen van die leeftijd herinneren zich wel dingen, maar die verdwijnen. Waarom? Twee hersenstructuren spelen een rol bij het opslaan van herinneringen: de prefrontale cortex en de hippocampus. De hippocampus speelt een rol bij het omzetten van ervaringen in het lange termijn geheugen en die is nog niet voldoende ontwikkeld om lange termijn herinneringen vast te houden. Zelfbewustzijn speelt ook een belangrijke rol, evenals de taalontwikkeling. De manier waarop ouders tegen hun kinderen praten. Het is dus een complex van factoren. Ook de cultuur speelt een belangrijke rol. Welke functie heeft de geschiedenis daar? Interessant!

Het brein van zwangeren

In verschillende onderzoeken vermeldt 80% van hen dat ze meer moeite hebben met het onthouden van telefoonnummers en het correct formuleren van complexe zinnen.

Ratten worden iets slechter in doolhoven, maar na de geboorte van de pups worden ze aanmerkelijk beter dan dan niet zwanger geweeste ratten. Moederratten durven ook meer, minder angst, minder stresshormonen. Minder hersenactiviteit gerelateerd aan angst, o.a. de amygdala.

Bij mensen worden de hersenen aan het eind van de zwangerschap kleiner, maar dat is niet blijvend, binnen 2 jaren is de grootte weer als van ouds. In het laatste trimester zijn vrouwen minder gestresst door remming van de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as. Bij uitdaging zijn ze agressiever, zijn brutaler en emotioneel stabieler. Ze zijn gevoeliger voor zorgen van anderen. Oudere moeder ratten zijn snellere leerders, motorisch sneller dan ‘maagdelijke’ vrouwtjes ratten. Tot zover enige opmerkingen uit dit artikel.

Zijn mannenhersenen anders dan vrouwen hersenen?

Tot voor kort was dat een voldongen feit. Zo zou het corpus callosum bij vrouwen groter zijn dan bij mannen, want vrouwen hebben een betere communicatie tussen beide hersenhelften. Dat blijkt allemaal erg betrekkelijk. Volgens de schrijver zijn de hersenen erg plooibaar en veranderen onder invloed van wat de eigenaar meemaakt. Bij verschillende rolverdeling tussen mannen en vrouwen zul je dan ook verschillen in hersenstructuur vinden. Maar gelukkig (het spat van de bladzijden af) zien we het nu beter en weten we dat er geen verschil is. Het is heel woke. De schrijver weet nog niet wat de echte oorzaak is van de ondervertegenwoordiging van vrouwen in technische vakken. Als het gaat om kaartlezen zijn mannen en vrouwen even goed. Er zijn meer mannelijke dan vrouwelijke autisten, de schrijver vraagt zich af waarom alle vrouwelijke autisten niet gediagnosticeerd worden, want er zijn geen verschillen. Hoewel ik geen specialist ben op dit terrein, heb ik toch een beetje het gevoel dat dit soort onderzoeks resultaten ook wel wat beïnvloedt worden door de heersende moraal. 

Bewustzijn

Vier bijdragen over dit thema: Het eerste artikel dat je alleen kunt zeggen wat bewustzijn is als je een bewuste machine kunt bouwen en beschrijft wat je er allemaal voor nodig hebt. Een aanrader als je plannen in die richting hebt.

Het tweede artikel behandelt een nieuw soort neuron (dat is het waarschijnlijk): het Von Economo Neuron (VEN). Die komen -behalve bij mensen- vooral bij diersoorten voor die zichzelf in de spiegel herkennen, zij hebben een vorm van zelfbewustzijn, is het idee. Deze neuronen zouden een rol spelen bij sociaal gedrag. Even verder denkend, zou dit gedrag ontstaan zijn in voedsel vinding en jacht, vroeg in de evolutie. Afkeer van mensen of genegenheid heeft volgens de schrijver eigenlijk dezelfde emotie. Je walgt van bitter voedsel of van een bepaald mens. Verder hebben mensen met autisme te veel of te weinig van deze neuronen. De link met bewustzijn is mij niet helemaal duidelijk.

Het derde artikel vraagt zich af hoe een volledige narcose een volledige uitschakeling van het bewustzijn kan geven. Wat er biochemisch met bepaalde eiwitbinding en vet oplosbaarheid gebeurd is wel duidelijk. Maar verder? Uit een onderzoek komt naar voren dat in narcose alleen de primaire sensorische schors het nog doet, maar die kan zijn input niet kwijt. ‘De brief wordt wel bezorgd, maar niemand komt hem ophalen’. Ook het spraakcentrum doet nog wel iets, maar kan de input niet kwijt. Dat betekent dan dat patiënten bij wie in diep coma het spraakcentrum reageert dus niet noodzakelijk bewust is.

Het vierde artikel is wat complexer om samen te vatten. Bewustzijn is een proces dat kan ontstaan bepaalde fysische systemen. ‘Fysicalisme’ noemt de schrijver dat. Bewustzijn is ook de manier waarop informatie voelt als het op een bepaalde manier verwerkt wordt. 

Het moet plaatsvinden in een sterk onderling verbonden geheel. Het Cerebelleum (Kleine hersenen) is bv niet bewust. Het levert bepaalde informatie naar de grote hersenen. Eenrichtingsverkeer dus en daardoor geen bewustzijn. HEt feit dat iets of iemand antwoord kan geven op vragen wil ook niet zeggen dat er bewustzijn is. Eenrichtingsverkeer. Er wordt gesproken over ‘P-zombies’. Dit uitgangspunt is geformuleerd in de Integrated Information Theory (IIT). Deze theorie speelt ook een rol wanneer bepaalt moet worden of een volledig geparalyseerd persoon wel of niet bewust is. Dat schijnt te werken. 

Bewustzijn heeft te maken met sterk interactieve circuits, die dat alleen kunnen in een zeer strak gereguleerd milieu. Bij mensen is er dan ook niet veel voor nodig om het bewustzijn te verliezen. In de quantummechanika speelt bewuste observatie een rol. Wat zegt dit over de observator? Interessant!