Tagarchief: Christendom

The Islamic Jesus – Mustafa Akyol

Ik volg de schrijver op Twitter, zodoende kwam ik aan deze titel. Hij is overtuigd moslim en heeft een uitgesproken mening over de huidige islam: die is in een crisis. Maar dat is niet het onderwerp van dit boek.  De ondertitel is “How the King of the Jews became a prophet of the Muslims”. Hij heeft hierover een studie gemaakt van de vroeg christelijke ontwikkelingen en heeft de Bijbel gelezen. Een belangrijke bevinding van hem, maar niet verrassend, is dat Jezus niet goed te begrijpen is zonder rekening te houden met zijn joodse achtergrond. Het gegeven dat God door Jezus weleens ‘Vader’  wordt genoemd, wil nog niet zeggen dat God ook echt de vader was en dat Jezus echt de Zoon van God was. Niet anders dan dat wij zoon/dochter van God zijn.

Paulus heeft met de zending naar de heidenen de monotheïstische Jezus in een polytheïstische wereld gebracht. Het idee dat Jezus de zoon van God was, was daar veel logischer, de drie-eenheid ook makkelijker te volgen.

De andere vorm van christendom, die van Jezus’ broer Jacobus was strikt monotheïstisch. Jezus was de Messias, maar hij was een gewoon mens, niet iemand om te aanbidden. Ik ben het in grote lijnen absoluut eens met Akyol. Dat wil niet zeggen dat ik moslim ga worden, maar wel dat ik monotheïst ben. De triniteitsleer lijkt toch wel een groot struikelblok, hoewel moslims het erger interpreteren dan het in feite is. Dat heeft iets met taal en cultuur te doen. Met name het woord ‘zoon’ (‘walad’) in het Arabisch, houdt een seksuele relatie in tussen beide ouders. Ondenkbaar natuurlijk, ook voor christenen. Er is een verschil tussen ‘zoon/kind van God’ en ‘Gods zoon’. Ook de joodse christenen moesten niets van de 2e term hebben. De 1e term houdt alleen een bijzondere relatie met God in, niets meer. Daarover kunnen Joden en moslims het wel eens zijn. 

De volledige doctrine van de triniteit werd vastgelegd in 381 door het Concilie van Constantinopel. 

Het Unitarisme dook in de loop van de geschiedenis telkens weer op. Een bekende unitarist was Michael Servetus, door o.a. Johannes Calvijn op de brandstapel gezet vanwege zijn Unitarische denkbeelden. Hij schreef daar een boek over: De Trinitaris Erroribus. Vanuit Polen, via Nederland werd ook in Engeland het Unitarisme weer actueel en onderdrukt. In deze visie is Jezus de Logos, het Woord, een uitlegger van Gods wil. Maar niet God!

In de islam komt Jezus terug in de eindtijd. In Medina is grafruimte voor hem gereserveerd naast Mohammed. Wat Mohammed begon zal Jezus beëindigen, daarna zal hij sterven. Jezus is echter bij veel moslims niet populair, dat lijkt vooral te maken te hebben met een antipathie voor het christendom. Erg jammer, alle Abrahamitische godsdiensten hebben veel gemeenschappelijk, hoewel het christendom met de triniteitsleer er wel uitspringt.

Franciscus van Assisi: Het verhaal van de drie gezellen

Geschrift waarin de ‘drie gezellen’ (Leo, broeder Angelus en broeder Rufinus) hun herinneringen aan Franciscus hebben gebundeld. Ze herhalen niet wat eerder door Thomas van Celano is opgeschreven, maar streven juist naar aanvulling. Veel nieuwe details in dit geschrift verlevendigen dan ook ons zicht op Franciscus en de begintijd van zijn Orde. De drie gezellen waren vertrouwelingen en gezellen van Franciscus in de periode van rond 1210 tot aan zijn dood in 1226. Ze schrijven als ooggetuigen, maar benutten ook gegevens die ze van andere broeders hebben vernomen.

Tot in de 60er jaren van de 20e eeuw is de echtheid betwijfeld. In dit verhaal (dat niet helemaal chronologisch is) is Franciscus bijzonder, gevoelig, beleefd, optimistisch en een groot verkwister. Hij is dol op aandacht en wil graag ridder worden en oorlogsheld.

Langzaam maar zeker maakt God hem duidelijk dat hij een andere weg moet bewandelen.  Hij gaat daar heel ver in, hij is een extremist. Ik lees hier voor het eerst dat hij ook een broer had. En dat er een priester was bij de vervallen kerk van de H. Damianus die voor hem zorgde. Er worden verschillende verhalen over zijn leven verteld. Hij had een behoorlijk netwerk richting belangrijke clerus. Dat maakte dat hij de kerkelijke aristocratie relatief makkelijk kon benaderen.

Al met al een erg katholiek, middeleeuws verhaal dat een redelijk beeld geeft van de avonturen van de eerste broeders.

Nooit kenden wij God aldus – Marcus Borg

Dit boek las ik voor de tweede keer. Het gaat over het Godsbeeld dat wij hebben. Er zijn nogal wat Godsbeelden. Die beelden zijn belangrijk omdat ze verschillende ideeën en emoties oproepen. Bijvoorbeeld God als Koning, dat houdt afstand in. Wij zijn de onderdanen. God als mannelijke rechter en wetgever maakt ons schuldig, incompetent, wij kunnen niets doen. Mijn eigen beeld van God was altijd die van een man met een volle grijze baard die op een grote troon op een wolk zit en die meewarig en vaak geïrriteerd naar beneden kijkt. Dit beeld is dominant aanwezig en valt onder de ‘Christelijke Conventionele Wijsheid’, niet noodzakelijk die van dominees en theologen, maar wat er bij de gemiddelde gelovige blijft hangen. Je moet voldoen aan Gods eisen, maar je bent nooit goed genoeg. Naast dit beeld bestaat ook het ‘Geest’ beeld, dit wordt door Borg als het beste beeld naar voren geschoven. Het past beter in deze tijd en lost veel problemen op. God is overal, transcendent EN immanent. God is letterlijk overal, in en om ons en in alles. Hij noemt dit panentheïsme. Wij hoeven ons niet schuldig te voelen tegenover Hem, hij is als (dit zijn weer positieve beelden) een herder, een liefdevolle moeder en vader (geen patriarch).

Belangrijk is dat wij God ook kunnen ervaren, hij besteedt in het boek aandacht aan ‘paranormale’ ervaringen, die meer voorkomen dan wij doorgaans denken.

De Bijbel is in zijn visie niet letterlijk waar. Dat idee ging pas een rol spelen met de groeiende invloed van de wetenschap. Dat bracht theologische systemen in gevaar (dit is een interessant thema dat ik elders nog eens wil uitwerken). Ik ben zelf opgegroeid in een kerk waar de dominee oprecht meende dat de wereld ongeveer 6000 jaar oud was, een andere meende dat de sterren heel dichtbij stonden. In veel kerkgenootschappen wordt er nog steeds van uit gegaan dat de Bijbel letterlijk waar is, waarbij de interpretaties van dat ‘waar’ vaak uiteenlopen.

Jezus kun je zien als  de voor- en na paschale Jezus. De voorpaschale Jezus was niet God en heeft dat ook niet gedacht.  De napaschale Jezus is een verschijning van een heel andere orde en dit wordt door napaschale mensen beschreven.

Naar mijn idee een geweldig boek. Zijn ideeën, die al langere tijd ook mijn ideeën zijn, geven lucht en vrijheid. Wetenschap kan weer gelezen worden zonder er Bijbelteksten bij te zoeken.

Een aanrader! Zie ook mijn ‘Goodreads’

Spiegelreis – Enis Odaci en Herman Koetsveld

Enis Odaci (Moslim) en Herman Koetsveld (Christen, gereformeerd predikant) gaan op bezoek bij elkaars religie.  Enis Odaci bezoekt een Benedictijns nonnenklooster, een Pinksterkerk in Amsterdam, een ‘Oud-Gereformeerde kerk op de Veluwe. Hij komt tot de conclusie dat ‘Het Christendom’ en ‘De Christen’ niet bestaan. De diversiteit is enorm.

Hetzelfde geldt eigenlijk voor Herman Koetsveld. Hij bezoekt o.a. de Ahmadyya Moskee. Het gaat hier om een stroming die door de meeste Moslims niet erkend wordt, vervolging is niet zeldzaam. Verder komt hij bij een Turkse moskee en nog een soort moskee waar lhbt’ers (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele personen en transgenders) samenkomen. Ook dat is Islam.

De bezoeken worden door beide heren besproken.

Bij het lezen had ik zelf het gevoel dat er een groot probleem ligt bij Orthodoxe gelovigen, zowel bij Christenen als Moslims. Zoek je het wat meer op het menselijke vlak, lijken de Islam en het Christendom bijna naadloos aan elkaar te raken.

Zowel bij mij als bij Koetsveld ontstonden koude rillingen toen gesproken werd over ‘Zuivere Islam’. Dat bestaat net zo min als ‘Zuiver Christendom’, behalve dan in de ogen van de groep die dat zo ervaart. Zo ben ik zelf opgegroeid in een ‘Ware kerk’.

Lees ook de recensie in Trouw

Enis Odaci is van de stichting ‘Nieuw Wij’, zie de website www.nieuwwij.nl

The Fragments of Celsus

Het betoog van Celsus tegen de christenen. Het boek zelf bestaat niet meer, zie hierover ook ‘The Darkening Age’. Maar één van de kerkvaders, Origenes, heeft tegen dit boek weer een boek geschreven, Contra Celsum. Hij citeert Celsus zò uitvoerig dat een groot deel hierdoor te reconstrueren is.
Hij vindt het christendom maar niks. Veel van de ideeën die ze hebben kloppen niet of zijn ook gebruikt in de Griekse mythologie. Hij verbaast zich erover dat je alleen maar mag geloven en niet onderzoeken. Die vond ik wel grappig, mij is ooit door een zuster der kerk gezegd dat ik niet te veel moest lezen, want dat was slecht voor mijn geloof. Celsus heeft zich goed ingelezen en weet wel waar hij het over heeft. Er zijn diverse dingen waarvan je denkt dat hij het niet goed snapt, maar we zijn al bijna 2000 jaren verder en de theologie heeft zich verder ontwikkeld. Op een zeker moment lijkt hij het over de gnosis te hebben. Ik snap hem wel. Binnenkort ga ik de reactie van Origenes lezen.

Het visioen van Constantijn – Jona Lendering

Gelezen als eboek. Hoe ontstond het verhaal over het visioen van Constantijn vlak voor de slag bij de Milvische brug? Om daar iets zinnigs van te zeggen moet je verdiepen in de cultuur van die tijd, de politiek, de religies. De schrijver doet dat uitputtend, waarbij hij ook regelmatig aangeeft hoe betrouwbaar een en ander is. Het is handig om tijdens het lezen af en toe even een schemaatje te maken van de familierelaties, maar ook een kaartje bijhouden wie waar zat en wat deed. Veel aandacht wordt besteed aan de ‘lofredenaars’, mensen die bij bepaalde gelegenheden politiek correcte redes hielden waar je weer allerlei informatie uit kunt halen die overigens niet altijd, of meestal niet, klopt. De conclusie lijkt dat Constantijn best wel een droom of een visioen gehad zal hebben, of een waarneming die hij op zijn manier interpreteerde. Het lijkt erop dat hij aan het begin van zijn carrière zich richtte op Apollo, de zonnegod. Daar hoorde een bepaald symbool bij, ‘P’, met of zonde X door het pootje. Dit is waarschijnlijk het teken dat zijn soldaten op hun schilden aanbrachten en dat later in de verhalen is omgevormd tot een kruis. Constantijn lijkt niet in één keer bekeerd te zijn, maar ging hoe langer hoe meer sympathiseren met het christendom. Daarbij wordt opgemerkt dat in die tijd niet iedereen een exclusieve bekering had, dat wil zeggen dat oude goden niet werden ‘afgezworen’. Ze gingen prima samen. Aan Christus werden de eigenschappen van de Zonnegod Apollo toegekend.

 

Zie ook ‘Hetvisioenvanconstantijn.wordpress.com

The Darkening Age: The Christian Destruction of the Classical World – Catherine Nixey

Dit boek gaat over de vernietiging van de klassieke wereld door christenen in met name de 6e eeuw. De methoden en praktijken waren dezelfde als die van IS. Tempels werden vernietigd, kunst ook, bibliotheken verbrand, niet-christenen onder zware druk gezet om zich te bekeren. De meeste ‘kerkvaders stonden hier volledig achter. Het boek is niet bedoeld als een aanval op het christendom, maar wel als een bewustwording.
Na dit geschreven te hebben, opent het boek met de vernietiging van de Athena tempel in Palmyra. Het beeld is in deze eeuw weer gerestaureerd en daarna nog een keer vernield door IS met hetzelfde doel. De vroege christenen en de petro-moslims hebben veel gemeen. Het was een tijd waarin de duivel en zijn demonen een tastbare en waarneembare realiteit waren. Het heidendom was het terrein van de duivel en het was dus een daad van liefde om alles kort en klein te meppen.
In het begin, toen de christenen nog niet zo opvielen, werden ze niet al te serieus genomen. Niet zulke slimme of belezen mensen. Celsus heeft een boek geschreven tegen de christenen. Daar is uiteraard niets van overgebleven. Maar zo’n 70% is bewaard gebleven doordat Origenes in een boek probeerde de stellingen van Celsius te bestrijden en daarbij citeerde hij nogal wat. Ik moet zeggen, Celsus had zich goed ingelezen en ik kan me goed verplaatsen in zijn argumenten. Daar wil ik later nog eens op terugkomen.
Een thema dat door christenen gekoesterd wordt, zijn de martelaars. Er wordt altijd verteld dat christenen het in het Romeinse rijk zwaar hadden. Zij werden vervolgd en gemarteld om hun geloof. Dat is niet waar. Nero had een zondebok nodig, dat had niets met geloof te maken en het was na zijn dood onmiddellijk afgelopen. Pas 250 jaren later was het kort durend een probleem, daarna niet meer. Al met al moet de totale vervolgingsduur ongeveer 13 jaren hebben geduurd.
Andersom was de martelaarsdood erg gewild, het gaf je een prima plek in de hemel. Er was een massale doodswens. De overeenkomsten met de huidige radicale petro-islam zijn erg groot!
In de loop der tijd zijn er vele broeierige martelaarsverhalen geschreven, waarvan de meesten niet waar of verzonnen zijn. In die tijd: massale vernietiging, verbranding van boeken, onthoofding etc van mensen. De niet-christenen voelden zich -terecht- ernstig bedreigd. De schrijver suggereert op een zeker moment dat het inzetten van de ‘donkere middeleeuwen’ veroorzaakt werd door de gewelddadige opkomst van het Christendom. Een triest relaas. Bedenk dan dat de basis van de christelijke religie gelegd werd in die tijd, toen is bijvoorbeeld de Drie-eenheid bedacht, is ook vastgesteld welke boeken en brieven het ‘Woord van God’ waren.
Ik voel een soort diepe plaatsvervangende schaamte bij het lezen van deze ellende. Ik ben opgegroeid in een gereformeerde omgeving, inclusief school, daar werd de christianisering van het Romeinse rijk als een zegen gezien en hoorden we veel martelaarsverhalen.
Lees hier het verzoek van Libanius (een ‘heiden’) om bescherming van de keizer

 

The Darkening Age by Catherine Nixey

View all my reviews

Die Bibel Verstehen – Anselm Grün

Hoe de Bijbel te lezen. Een interessant thema. De schrijver is monnik en heeft daar dus wel ervaring mee. Hij beschouwt de Bijbel niet als letterlijk waar. De Bijbel bevat verhalen, in zijn visie afbeeldingen, van de ervaring van mensen met God. Als je het zo bekijkt heeft de Bijbel ook ons wel iets te zeggen. Hij beschrijft de Lectio Divina, het mediteren op een tekst, bijzonder interessant.
Daarna gaat hij voorbeelden geven over hoe je het zou kunnen doen en hij gaat in vogelvlucht de hele Bijbel bij langs. Halverwege ben ik gestopt. Hij schrijft prima, geen punt! Maar die korte studies lees ik wel als ik aan het betreffende boek toe ben. Een mix van lees- en naslagwerk.

 

Die Bibel Verstehen Hinführung Zum Buch Der Bücher by Anselm Grün
My rating: 3 of 5 stars

View all my reviews

Meeting Jesus Again for the First Time – Marcus Borg

Na lezing van het boek denk ik dat de titel niet overdreven is. Een erg goed boek. Hij geeft weer wat ik zelf al vanaf mijn puberteit dacht: geen fysieke opstanding, Jezus is niet God, maar een man met een  vast vertrouwen in- en een intieme relatie met- God. Borg besteed veel aandacht aan de ontwikkelende theologie binnen het vroege christendom, en de cultuur in Jezus’ tijd. Veel daarvan wist ik al wel, maar er zijn nog nieuwe aandachtspunten bijgekomen.

Hij probeert het christendom in een ander kader te plaatsen zodat het voor veel mensen, waaronder ikzelf, weer een nieuwe glans krijgt. Want er is veel onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld de historiciteit en betrouwbaarheid van de Bijbel en daar is heel wat over te zeggen (ditzelfde proces is ook gaande met de Koran) . Maar wat moet je daarmee als christen die zeer Bijbel getrouw is opgevoed in de zin dat alles letterlijk Gods woord was? Met name die groep kan blij worden van dit boek.

 

Goodreads

The Wounded Healer – Henry J.M. Nouwen

Een interessant boekje, gepubliceerd in 1979. Dat is ook duidelijk te merken in zijn omschrijving van de jeugd die geen toekomst meent te zien. Hij spreekt hier over de ‘Nucleaire mens’ en bedoelt daarmee de invloed en dreiging van kernwapens. Ik had er zo één in mij co-assistenten groep, hij meende dat het leven geen zin had omdat alles in 1x weggevaagd kon worden. Ik herken dat ook wel bij mijzelf, een voorliefde voor post apocalyptische literatuur en dokterschap met minimale middelen. Maar goed, daar gaat het niet over, het viel me zo op. De ‘moderne mens’ voegt zich niet meer in in de tradities van vader op zoon, van meester op gezel want: de wereld is niet zeker, niet veilig.

God is buiten, boven en daar is niets. En ‘binnen’ dan? Dat kan psychedelisch, meditatief etc. De andere kant is revolutionair. Als christen zou je een combinatie van alles moeten zijn. Teveel pastoraat gaat over uitwendige dingen.

Zijn punt: de christelijke leider, bijvoorbeeld de dominee of pastoor e.d., is niet iemand die God aan zijn gemeenschap openbaart, als iemand die iets heeft en dat uitdeelt aan hen die niets hebben, maar iemand die hèn helpt die zoeken om de werkelijkheid te ontdekken als bron van hun bestaan. Een mens is een mens en God is God en zonder God kan de mens geen mens zijn.

Hij/zij is niet anders dan andere mensen en vanuit die positie kan hij naast hen staan en hen begrijpen.

Ik kan er nog meer mooie zinnen op los laten, maar dit is m.i. de essentie.