Tagarchief: hersenen

Eureka! The Science of Genius

Dit is een Scientific American boek waarbij verschillende artikelen over hetzelfde thema uit ‘ Scientific American Mind’ zijn gebundeld.

Intelligentie is niet hetzelfde als rationaliteit. Je moet je brein leren gebruiken, denken moet je leren. Met IQ alleen kom je er meestal niet. Nog even los van de vraag wat IQ nu precies is en of het bestaat.
Voor ouderen onder ons is wandelen de beste ‘aerobic exercise’. Prima om de cognitieve functies op peil te houden.  Lichamelijke activiteit vermindert de kans op hart- en vaatziekten, diabetes mellitus type 2, coloncarcinoom, mammacarcinoom en osteoporose. Aandoeningen die op hun beurt weer gekoppeld zijn aan verminderde cognitie.
Een uur wandelen per dag gedurende drie weken doet de grootte van de hippocampus toenemen met als gevolg een beter geheugen. Denk daarbij ook aan eenvoudige dingen als: gezicht zien, naam herinneren.
Betrokkenheid in sociale verbanden geeft een verminderde kans op dementie. Een optimistische, positieve instelling draagt ook bij, mede omdat je dan eerder geneigd bent tot relevante activiteiten.
Een hoofdstuk over ‘Evidence Based’  studie strategieën. Bijvoorbeeld zelftesten door vraag en antwoord. Dit heeft te maken met het activeren van het ‘Long Term’ geheugen.

De ‘Aha-erlebnisse’; belangrijk is dat goed wordt in datgene wat je wilt doen. Volg je passie. Denk niet bewust aan datgene wat je wilt oplossen. Dit was aardig om te lezen, ik heb dat in mijn puberteit ontdekt en heb daar leuke ervaring mee. Onderzoek suggereert dat het beter is om ook je ogen te sluiten. Mijn eigen ervaring is dat je beter in de ‘staarmodus’ kunt gaan. Dat is ook een soort visuele ontkoppeling die minder energie kost dan ogen sluiten.

Het ‘Savant-syndroom’. Heel interessant, sommige mensen kunnen een enorme vaardigheid op een klein, beperkt gebied krijgen, niet zelden na een schedel-hersen trauma. Muziek, kunst, wiskunde, alles is mogelijk. Denk een beetje aan ‘Rainman’. Vaak, niet altijd gaat het gepaard met met verminderde cognitie op andere terreinen. Als voorbeeld wordt een man genoemd die nadat hij getroffen is door een bliksem, een passie voor klassieke muziek ontwikkelde. Hij schreef ‘The Lightning Sonata’, zie hieronder

Het zou te maken kunnen hebben met bepaalde zenuwbanen die tijdelijk (of niet) minder actief zijn, waardoor andere hersengebieden actiever worden. Dit klinkt erg vaag, ik weet het, maar zoiets kan het zijn. Ook bij frontaalkwab dementie komt dit fenomeen voor. Je kunt je afvragen of je hier niet iets mee kunt, bv een soort genie helm, die specifiek bepaalde hersen gebieden activeert of remt.

De evolutionaire achtergrond, oorzaak en consequenties van chronische systemische lage graad ontsteking – F.A.J. Muskiet

Een mooi overzichts artikel uit 2011. Het metabool syndroom (overgewicht, gestoorde glucose stofwisseling, hypertensie en atherogene dyslipidemie) zijn uitingen een ongezonde, westerse levensstijl.  Een belangrijk verschijnsel is hier de insuline tolerantie: er is meer insuline nodig om het glucose de cellen binnen te krijgen. Dit is echter een normaal aanpassingsmechanisme ingeval van bijvoorbeeld ernstige ziekte en voedselgebrek.

In deze situaties is het van groot belang dat de hersenen, die zo’n 20-25% van ons basaalmetabolisme verbruiken worden ontzien. Ook het immuunsysteem, dat evenals de hersenen ook op glucose draait, is in deze situatie een grootverbruiker (inactief 23%, actief eventueel het driedubbele). Andere organen en weefsel moeten het enige tijd zonder stellen. Lever, milt nieren en hart worden in feite opgeofferd. Deze en andere organen worden gedwongen om over te schakelen op vetverbranding. Het vetweefsel wordt gestimuleerd om vrije vetzuren te maken, de lever moet glucose aanmaken en triglyceriden gaan verspreiden.

Het is duidelijk dat een ontsteking grote invloed heeft op de stofwisseling. De werking van insuline wordt geremd, behalve in de hersenen en het immuunsysteem. Een normaal mechanisme in noodsituaties. Maar als het te lang gaat duren, ontstaan er problemen! Er ontstaat vet in de spieren, de Natrium terugresorptie neemt toe, de perifere vasodilatatie neemt af met als gevolg hoge bloeddruk en zoutgevoeligheid. Het ‘Insuline Resistentie Syndroom’ is dus eigenlijk een ‘Chronische lage graad door ontsteking veroorzaakte Energie Herverdelings Syndroom’, een aardige mondvol.

Bedoeld als verdedigings- en herstelmechanisme, kan het dus ook fout gaan bij langdurige stimulatie. De levensgewoonten van de westerse mens is sterk ontstekings bevorderend. Overgewicht bijvoorbeeld veroorzaakt laag gradige ontsteking. Bij langdurige ontsteking daalt het HDL (het ‘goede’ cholesterol) en stijgt het LDL (de ‘slechte’) iets. LDL geeft bescherming tegen bepaalde soorten bacteriën (gram negatief). Het is bekend dat mensen met een familiaire hypercholesterolaemie (FH) vroeger, vòòr 1800, dus ook vòòr de introductie van de westerse levensstijl, langer leefden dan andere mensen. Het hoge LDL beschermde tegen infecties. Nu is het echter een risico geworden.

De westerse risicofactoren zijn o.a.:

  •  Consumptie van verzadigde vetzuren
  • Industrieel geproduceerd transvetzuren
  • Hoog vet en laag vezelgehalte
  • Verhoogde omega-6 / omega-3 vetzuur ratio
  • Te weinig meervoudig onverzadigde lange keten omega-3 vetzuren uit vis
  • Te laag vitamine D gehalte
  • Te laag vitamine K
  • Te weinig Magnesium
  • Een disbalans tussen de vele micronutriënten
  • Te veel koolhydraten met en hoge glycaemische index
  • Te weinig groente en fruit
  • Te weinig beweging
  • Roken
  • Etc

HEt volledige artikel vindt u HIER. Het lezen waard!

Het puberende brein – Eveline Crone

Dit is een belangrijk boek voor mij, want ik heb vrijwel dagelijks met pubers te maken. Ik lees er af en toe een hoofdstuk uit. Zo nu en dan zal ik iets samenvatten.

Werkgeheugen
Met name in de ventrale préfrontale cortex wordt informatie vastgehouden. Moet die informatie ook nog gemanipuleerd worden, dan wordt de dorsale préfrontale cortex actief. Corticale rijping vindt ventraal eerder plaats dan dorsaal. Het in gedachten manipuleren van gegevens is voor kinderen tot een jaar of 12 moeilijk. Vanaf 15-16 jaar functioneert dit vermogen op volwassen niveau.
Tot een jaar of 18 hebben kinderen moeite met inhiberen, het afremmen van automatische handelingen. Ze hebben meer last van interferentie, d.w.z. dat je vast zit in een bepaald reactiepatroon, waardoor het moeilijk is af te wijken. Wat voor kleur hebben deze letters? (Het zijn blauwe letters en er staat ‘rood’) Het kind zegt ‘rood’. De puberhersenen reageren slecht op kritiek, maar goed op stimulerende en prijzende woorden.
Een tweede (of derde of vierde) taal kun je het makkelijkst aanleren in de eerste zeven jaar. Daarna wil het ook nog wel, maar niet meer accentloos.
De frontaalkwab van zeer intelligenten ontwikkelt zich trager dan van gemiddelden. Die zijn vaak wat langzamer in ontwikkeling. Dat is een probleem bij de CITO toets: die is op een vast moment, als de intelligente breinen nog niet zijn uitgerijpt. Slimme kinderen komen dan op verkeerde scholen terecht. Hoe het toetsen de gemiddelde intelligentie van dit land omlaag haalt…