Tagarchief: Jesper Bugge Kold

Wintermänner – Jesper Bugge Kold

Het verhaal begint in Hamburg, 1938. Gerhard Strangl staat op een brug en kijkt uit over de haven. Hij raakt in gesprek met een oude man, Herr Theodor Weinhardt, die de jonge generatie verwijt dat ze niet duidelijk stelling nemen tegen het Nationaal Socialisme. Gerhardt Strangl denkt met afgrijzen aan de boekverbrandingen en herinnert zich een uitspraak van Heinrich Heine: “Dort wo man Bücher verbrennt, verbrennt man auch am Ende Menschen”.
Karl Strangl is de broer van Gerhard. Hij leidt de textielfabriek van zijn overleden vader. Hij heeft in WO1 gevochten en heeft de capitulatie als krenkend ervaren. Als er ooit weer oorlog komt, zal hij weer vechten. Die wens is sterker dan hij.
Zijn bedrijf levert uniformen aan het leger. Zijn dochter heeft verkering met een politieman, een echte nazi. Dat staat hem eigenlijk niet aan.
Gerhardt heeft een grote afkeer van de Nazi’s. Hij laat dat ook weleens blijken. Op een dag wordt hij door de Gestapo opgehaald om uit te leggen wat hij allemaal zegt over Der Führer en de Partij. Hij zegt de waarheid en wordt bedreigd met deportatie naar Dachau. Er is één weg uit: hij moet spioneren voor de Gestapo. Na veel gedoe gebeurt dat ook en is hij gedwongen om Theodor Weinhardt aan te geven, met wie hij bevriend is geraakt. Hij komt steeds dieper in de Nazi kuiperijen. Als hij wordt uitgenodigd om voor de SS te gaan werken in de logistiek neemt hij dat aan om aan de Gestapo te ontsnappen. Zijn broer Karl is ondertussen ook toegetreden tot de SS, als ‘Ehrenlid’, om zijn broer van de Gestapo te verlossen. En ziehier, twee SS’ers met afkeer van Nazi’s. Dan begint de oorlog.

Het bevalt Gerhardt eigenlijk wel bij de logistiek. Saai, maar tenminste geen bloed. Totdat zijn afdeling belast wordt met transport en afvoer van Joden, zodanig dat troepen transporten er geen hinder van ondervinden.
Karl ziet met lede ogen aan hoe de opmars naar Minsk gepaard gaat met steeds meer onnodig geweld en onnodige verwoestingen. Want aan terugtocht denken de echte Nazi’s niet.
August, de zoon van Karl die zoveel op Gerhardt lijkt, doet zijn eerste frontervaring op in Kiew. We zitten in het jaar 1941. In de loop van de oorlog sneuvelt hij. Zijn vader Karl, raakt in1943 ernstig gewond maar overleeft. Hij ligt lang in het ziekenhuis, heeft ondertussen een oog minder en krijgt een relatie met een verpleegster. Hij voelt zich daar erg schuldig over. Als hij eindelijk thuis komt, weet zijn vrouw Ingrid het al. Ze vertrekt met de kinderen, hij ziet haar nooit weer terug. Zijn dochter Hilde ziet hij nog wel, met Heinz, haar psychisch gebroken man. Dezelfde dag komen beiden om tijdens een bombardement. Karl gaat het leger weer in, hij weet niet wat hij anders moet. Hij moet steeds akeliger dingen doen, met als toppunt het uitmoorden van een Frans dorp.
Gerhard wordt uiteindelijk geplaatst in een Vernichtungslager. Om zich staande te houden wordt hij alcoholist. Hij ziet kans om overgeplaatst te worden naar Hamburg, waar hij het familiebedrijf moet leiden, het personeel bestaat uit krijgsgevangen vrouwen. Hij wil aardig voor ze zijn, maar de toegevoegde onderofficier verhinderd dat. Het wordt een nachtmerrie. Vlak voor de capitulatie deserteert hij. In het huis van zijn broer, die daar 10 dagen eerder zelfmoord heeft gepleegd, komt hij Ingrid tegen, zijn schoonzus. Ze wil niets met hem te maken hebben en met geld van de fabriek wil ze naar Zwitserland emigreren. Met geld van de fabriek ziet Gerhard uiteindelijk kans om in Zuid Amerika te belanden, waar hij een eenzaam bestaan leidt, bang om opgepakt te worden. Zo sterft hij uiteindelijk.

Wenn ich in einen Raum komme, wenn ich einem Menschen begegne, dann bin ich nicht nur ich. Ich bin ein ganzes Leben. Ich bin meine Gegenwart, aber sehr viel mehr bin ich meine Vergangenheit. Ich bin ein Reisender, und ich trage schweres Gepäck.

Ik vind dit een goed boek. Hoe normale mensen tot dingen kunnen komen die ze eigenlijk niet willen, maar toch doen. Hoe vreselijk het Nazi regiem was op het niveau ook van het alledaagse leven. Niemand te vertrouwen, je schoonzoon kan je aangeven bij de Gestapo.
Link naar Amazon
www.jesperbuggekold.dk