New Scientist feb 2015 nr 19

NewSci-geluk1. Geluk op bestelling

2. Meten is weten, een kwestie van geluk

1. Geluk op bestelling

Waar worden mensen gelukkig van? Dat verschilt nogal, zo blijkt. Dit artikel gaat over onderzoek naar de  lichaamsperceptie. Er werden drie voorbeelden genoemd. Een beschreef dat als een geblinddoekte proefpersoon op een tafel tikt en via een geluidsbox wordt ditzelfde geluid over een grote afstand weergegeven, de persoon het gevoel krijgt dat zijn armen lager zijn dan hij altijd dacht. Een ander voorbeeld was: de proefpersoon ziet zijn tong op de camera, maar dat is eigenlijk een andere tong. Beide tongen worden bestreken met een vochtig wattenstaafje. Maar de proefpersoon ziet en voelt slechts één tong. Dit wordt herhaald met de mededeling dat er nu met citroenzuur gesmeerd gaat worden. Op de echte tong wordt gewoon water gebruikt. Toch geven diverse proefpersonen aan dat ze zuur proeven! Als je sandalen draagt met speciale sensoren die er voor zorgen dat je bij elke stap die je zet je het geluid van een lichte persoon met een luchtig stapje hoort via de aangekoppelde koptelefoontjes, dan voel je jezelf al heel snel vederlicht. Deze illusie gaat vrijwel direct voorbij als je de schoenen uitdoet. Een bekende is ook: een rubber hand ligt duidelijk zichtbaar op de tafel. De proefpersoon heeft zijn hand onder de tafel. Beide handen worden met een wattenstaafje bestreken. Het gevoel dat de rubberhand de eigen hand is, wordt nu erg sterk! Wij hebben dus een lichaamsbeeld op basis van proprioceptie en zintuiglijke indrukken. Een hersengebied in de rechter temporoparëtale kwab speelt een rol bij de vorming van ons lichaamsbeeld. Dat beeld blijkt makkelijk te manipuleren. In het boek ‘The Illusion of Conscious will’ van Peter Carruthers worden ook veel van dit soort experimenten besproken. In het boek ‘Maya’ van Richard L Thompson komen dit soort verhalen ook aan de orde. Thompson gebruikt deze bevindingen om aannemelijk te maken dat onze waargenomen realiteit mogelijk ‘Maya’ illusie is, dat we eigenlijk in een soort virtuele realiteit leven. Het brein lijkt dus een soort interpretatie te geven van onze waarnemingen. Een interpretatie die makkelijk manipuleerbaar en dus onbetrouwbaar is. Onder invloed van geluidsmanipulatie bij lopen, kun je je dus lichter voelen en gelukkiger. Zo bleek dat geluidsmanipulatie ook de ervaring van de omvang van de taille kan beïnvloeden. Alle eerder genoemde voorbeelden komen zijn te begrijpen vanuit de theorie van ‘Voorspellend Coderen’. Op basis van zintuiglijke gegevens wordt de situatie en het te verwachten verloop berekend en geïnterpreteerd. Het blijkt dat mensen met eetstoornissen vatbaarder zijn voor dit soort illusies, de ‘rubberen hand’ wordt met name genoemd. Het verschijnsel dat de manier waarop ons lichaam eruitziet, aanvoelt en beweegt, invloed heeft op ons denken en gedrag heet ‘Embodied Cognition’. Body Dysmorphic Disorder is een storing hiervan. Een verandering van lichaamservaring kan je blijer maken, dat is de relatie met het thema ‘Geluk’.

—Boven—

2. Meten is weten, een kwestie van geluk

Geluk is moeilijk te meten. Daarom is er een goede definitie nodig: ‘Geluk is een betrekkelijk constante toestand van overwegende tevredenheid met het leven als geheel’. De VN hanteert 6 voorwaarden:

  1. Inkomen
  2. Levensverwachting
  3. Iemand hebben waarop je kunt rekenen
  4. Vrijheid in het maken van levenskeuzes
  5. Vrij zijn van corruptie
  6. Vrijgevigheid

Saoedi-Arabië scoort lager dan je zou verwachten vanwege de gemiddelde rijkdom. Brazilië scoort hoger. Volgens de VN staat Nederland op de 4e plaats achter Denemarken, Noorwegen en Zwitserland. Ons eigen geluk wordt beoordeeld op basis van een affectieve en een cognitieve component. Affectief is het gekoppeld aan het ‘Brain Reward Centrum’. Het vervullen van allerlei behoeftes geeft gevoelens van genot en plezier door het vrijkomen van o.a. dopamine. Sommige culturen of religies staan mensen niet toe om te genieten, daar wordt je aantoonbaar ongelukkig van. Voor het cognitieve heb je het ‘Default Mode Network’. Je denkt na en beseft gelukkig te zijn. Dat is misschien wel de beste benadering. Relativeren dus en eventueel mediteren. Teveel activiteit in het ‘Brain Reward System’ leidt tot gewenning en uiteindelijk tot verslaving. Zorg er dus voor dat allebeide systemen ongeveer even actief zijn. Let op hoe vaak het woord ‘genieten’ valt in allerlei reclames. Dat is duidelijk voor het Reward deel bedoeld, voor de obsessionele zucht naar geluk.

—Boven—