Tagarchief: Oorlog

Het Vergeten Volk – Brenda Stoter Boscolo

Al eerder had ik over dit boek gelezen en gehoord, maar daar had ik het bij gelaten. Na het interview met een ‘IS-bruid’ rond kerst 2019 moest ik het maar eens lezen. Wàt een verslag. Ik ga hier niet in detail treden, maar ik kan niet anders dan mijn verbijstering uitspreken over wat mensen in de naam van religie allemaal kunnen doen. Het gaat hier om moord, marteling, verkrachting, indoctrinatie en hersenspoeling, diefstal, slavernij, zelfmoordkinderen en ik vergeet vast nog iets weerzinwekkends. En dat allemaal omdat Allah het zo graag wil. Ook Nederlandse en Belgisch mannen en vrouwen hebben zich bij IS aangesloten, dat komt ook in dit boek aan de orde. Velen waren erg fanatiek en juichten bij elk afgesneden hoofd. Anderen vroegen zich af waar ze in terecht gekomen waren en wilden graag vluchten, maar dat was niet makkelijk.

De focus ligt bij het volk der Jezidi’s. ZIj hebben een religie die wel invloeden heeft ondergaan van de omliggende religies, maar daar ook sterk van afwijkt. Zij waren dus geen ‘Mensen van het Boek’ zoals bv Christenen en Joden. Die mag je ook martelen en doden, maar die mogen tegen betaling ook bescherming kopen.

We shall not sleep – Anne Perry

Het laatste deel van de WO-1 serie. Het tij van de oorlog lijkt te keren, na jaren van slachtpartijen worden de Duitsers teruggedreven, maar de slachting gaat door. Mason, de journalist, maakt zich los van de Peacemaker. De Duitse collega van de Peacemaker ook, die meldt zich bij Reavly om de Prime Minister te spreken en hem de naam van de Peacemaker te geven. Diezelfde Peacemaker heeft zijn oren en ogen overal, maar niemand weet wie die ogen en oren zijn. Elke gebeurtenis is verdacht. Er wordt bijvoorbeeld een moord gepleegd. Wie, waarom?
Het boek eindigt als de oorlog eindigt.
Ik heb de serie met plezier gelezen, goed geschreven, je krijgt een beeld van hoe het was in de loopgraven. De hoofdpersonen hebben er een handje van om filosofische, soms ook religieuze, discussies te voeren. Wat ik een beetje jammer vind is dat er zo af en toe gebeurtenissen plaatsvinden die zò toevallig zijn, dat het ongeloofwaardig wordt.
Maar het blijft een aanrader!

Shoulder the Sky – Anne Perry

Het verhaal speelt in Engeland en in Vlaanderen als de Eerste Wereldoorlog zo’n twee jaar aan de gang is. Er zijn veel karakters, maar in het midden staan Matthew, Joseph en Judith Reavley. Matthew werkt bij de militaire inlichtingendienst, Joseph is aalmoezenier in Vlaanderen aan het front en Judith is vrijwilligster op een Ambulance, ook aan het front. Maar meestal is ze de chauffeur van generaal Cullingford. Hun ouders zijn omgekomen bij een auto-ongeluk. Het blijkt geen ongeluk, maar moord. Erachter zit iemand die de oorlog wil beëindigen middels politieke intrige en achterkamer overleg. Hij wordt ‘The Peacemaker’ genoemd
Vooral Matthew is druk doende om te achterhalen wie zijn ouders vermoord heeft en ook waarom. Het verhaal speelt afwisselend in Engeland en in Vlaanderen. Er is ruime aandacht voor het schetsen van de personages. De omgeving, het drama dat iedere familie wel een oorlogsslachtoffer had, gedood of verminkt. Een neef van generaal Cullingford is oorlogscorrespondent. hij wil dichter naar het front om betere verhalen te kunnen schrijven. Dat is aan de correspondenten niet toegestaan, maar deze chanteert zijn oom. Dan wordt hij vermoord.
Het blijkt steeds duidelijker dat er een relatie is tussen deze gebeurtenissen. Maar is dat ook echt zo? En als het zo is, hoe dan? The Peacemaker komt opnieuw in beeld. Hij is van plan om de oorlog snel te beëindigen en de hele wereld opnieuw in te richten. Onderdeel daarvan is dat het Britse publiek in ieder geval zicht moet krijgen op de gruwelen van deze oorlog. Niks geen heroïek en eer. Dan komen er geen vrijwilligers meer, is de oorlog snel afgelopen, want de Duitsers zullen dan winnen.
Joseph verzet zich hier heftig tegen en voorkomt uiteindelijk ook dat artikelen hierover gepubliceerd worden. Ik heb meer sympathie wat dat betreft voor de oorlogscorrespondent. Hoe kun je zo’n slachting door laten gaan? Ook in Duitsland en Oostenrijk publiceren, dan is het allemaal snel afgelopen.
Spannend en goed geschreven verder, het plot een beetje knullig.
Ik kom er zojuist achter dat dit deel 2 van 4 was.

Dietrich Bonhoeffer: Pastor, Agent, Märtyrer und Prophet – Eric Metaxas

Bonhoeffer-210pxDit is een hagiografie en een DIK boek. Daarom lees ik het als Ebook (in het Duits) hoef je dan niet zoveel mee te dragen. Het leest makkelijk weg. De kinderen Bonhoeffer hadden het maar getroffen, een liefdevol gezin, leuke ouders, intellectuele omgeving, genoeg geld, enorme stamboom. Wat kon er dan fout gaan denk je. Wel, je kon sneuvelen in WO-1, zoals zijn broer. Hoewel iedereen zijn besluit om theoloog te worden respecteerde, was hij wel een buitenbeetje, de meeste familieleden hadden meer met echte wetenschap. Van moeders kant waren er echter heel wat theologen. Hij heeft heel wat rondgereisd en keek daarbij verder dan alleen zijn Protestantse hoekje. In Rome bezocht hij frequent de missen en was getroffen door het internationale karakter. Uit alle windrichtingen deden mensen mee. In de VS was hij vooral betrokken bij de zwarte kerk en zat de ware kerk vooral bij de zwarte amerikanen die vreselijk gediscrimineerd werden. In New York was volgens hem geen theologie, ze deden maar wat en dan vooral met als doel het christelijk geloof weg te theologiseren. Ondertussen werd in Duitsland Adolf Hitler steeds machtiger. In 1933 werd hij Rijkskanselier en trok de absolute macht naar zich toe en dat was onmiddellijk te merken. Joden mochten geen kerkelijke of andere functies vervullen. Een groot deel van de Lutherse kerken is daarin mee gegaan. Er was zelfs een stroming die druk bezig was om de Bijbel te zuiveren van alles wat Joods was en waar mogelijk te vervangen door Noordse sagen en symboliek. Het verzet daartegen was minimaal. Het is angstaanjagend als je leest hoe een normale samenleving in een rap tempo een absolute dictatuur wordt. Tot de laatste dag aan toe!

Bonhoeffer wordt beschreven als een intelligente man, diep gelovig, sociaal, een familieman. Altijd bezig om dienstbaar te zijn naar anderen, tot in de gevangenis toe. Er wordt veel gebruik gemaakt van zijn overvloedige correspondentie. Dat geeft een beeld van hoe hij dacht. Jammer dat we zelf  geen brieven meer schrijven..

Een goed boek, een aanrader.

D Day Through German Eyes – Holger Eckhertz

De invasie in Normandië wordt altijd vanuit geallieerd perspectief gezien. Er was een vijand waartegen gevochten moest worden, maar daar hoor je niemand over. In dit boek staan een aantal interviews met Duitsers die destijds aan de duitse kant van het gebeuren zaten. De interviews zijn opgenomen in 1955 ofzo.
Wat naar voren komt is het ongeloof dat de geallieerden zo veel materiaal konden opvoeren. Ook de verontwaardiging, dat zij als Duitsers het rode gevaar tegenhielden en daarvoor nu bestraft werden. De frustratie dat er altijd te weinig materiaal was. Vliegtuigen konden daardoor niet vliegen. En het enorme bloedbad.
Allereerst een Panzersoldat. Die zat in een vastgemonteerde tank op een duin. Hij is nog steeds verbaasd over de gigantische vloot die ineens verscheen en dat hij het overleefd heeft.
De tweede is een Luftwaffe pilot. Zoals reeds opgemerkt kon hij niet veel. Hij is nog steeds ontdaan over de grote aantallen doden en gewonden die hij zag en heeft moeite het interview hierover af te maken.
De derde was een soldaat met een al ouder oorlogstrauma. Een hele groep met soortgelijke militairen zat in de uiterste hoe van de landingsplek. Zelfde verhaal. Er volgen er nog drie. Een daarvan was van de militaire politie. Als hij in het donker met een groepje op weg is naar zijn eigen linie, worden ze overvallen door een stel Canadezen. Die snijden van twee soldaten de keel door, twee anderen wordt de nek omgedraaid, de betrokken MP man kan ternauwernood ontsnappen. Hij is verbijsterd dat zoiets kon gebeuren. Hij had de Canadezen beschaafder ingeschat, ze hadden de mogelijkheid tot overgave moeten aanbieden.
Er staan verschillende gruwelijkheden in het boek.
Opvallend is het volgende: alle bevraagden hadden in die tijd het idee dat ze streden voor een verenigd Europa en dat ze dat moesten verdedigen tegen de Bolsjewisten. Later ontdekten ze pas hoe het werkelijk was. Ze waren verbijsterd over het grove geweld dat de geallieerden gebruikten en overdonderd door het materieel. De behandeling als krijgsgevangene was goed, tot het moment dat werd ontdekt wat er in de verschillende kampen gebeurde. De krijgsgevangenen werden verplicht om naar films hierover te kijken, het was voor de meesten een volledige verassing. Ze konden zich achteraf wel voorstellen dat het regiem tot zoiets in staat zou zij. De relatie met de bewaking was echter bekoeld. De frustratie van allen: ‘Hebben we hiervoor gevochten?’

Persoonlijk ben ik in toenemende mate verbijsterd hoe mensen elkaar zó kunnen afslachten.

Company Commander – Charles B. MacDonald

Dit boek is een soort dagboek van een tamelijk jonge kapitein uit WOII. Het begint zo ongeveer aan de de Belgisch-Duitse grens. Na het stoppen van het Ardennen offensief is het duidelijk dat de Duitsers absoluut niet meer gaan winnen. Er blijft echter felle weerstand. Zinloze bestormingen over kleine stukjes bos, mannen die elkaar op korte afstand, soms ook wat langer, overhoop schieten of steken. Dit blijft zo tot vèr in Duitsland, maar het verzet lijkt kleiner en wordt meer incidenteel. De Duitsers (‘Kraut’) geven zich massaal over, maar er zijn er ook die doorvechten tot ze dood zijn. Een aantal 14-jarige soldaten hadden van hun moeders de opdracht gekregen zich onmiddellijk over te geven als ze een Amerikaanse soldaat zouden zien. Dat deden ze. De schrijver speelt nog een rol bij een poging tot capitulatie van Leipzig. Op een zeker moment, de oorlog is nog niet afgelopen, schieten de Duitsers niet eens meer en lopen gewapend en wel gewoon weg. Overgeven kon niet meer, er waren al te veel gevangenen. Uiteindelijk lopen de Amerikanen tegen de Russen aan en is de oorlog afgelopen. Het is een redelijk dik boek met veel informatie. Nuttig om te lezen. Hoe voelt het om voor het eerst midden in een vuurgevecht te zitten? En waarom zijn ze daar eigenlijk? Het zinloze druipt er vanaf. Wij kennen achteraf het grote plaatje wel. Maar wat als je een of ander bosje moet verdedigen tegen een stormloop van militairen die ook massaal omvallen, maar waarvan er meer zijn dan jij kunt doodschieten? Bà.

Die Brücke am Ibar

IbarDe film speelt in 1999 in en om een stadje waar de rivier Ibar doorheen stroomt. De ene oever wordt bewoond door Albanezen, hoofdzakelijk moslims, de andere oever door christelijke Serviërs. Twee tamelijk sadistische Servische soldaten knallen twee gevangen Albanezen neer, de derde, die gewond is, laten ze de rivier afdrijven in de overtuiging dat hij wel dood zal gaan. Maar hij weet zich uit de rivier te slepen en kruipt een huis binnen. Dat blijkt het huis van de jonge weduwe Danica met haar twee kinderen. Ze verzorgt hem en hij knapt langzaam op en wordt uiteindelijk beter. Langzaam ontstaat er (hoe onverwacht) een liefdesrelatie tussen hen. Hij (Ramiz) kan ook goed overweg met de jongste zoon, die een beetje vreemd is.
Daartussen door speelt iets anders: in de oorlog wordt door de NAVO munitie met uranium koppen gebruikt. Een en ander van dat spul (gebruikt) ligt op de speelplaats van de kinderen, een paar kinderen worden ziek, een moet naar het ziekenhuis (in het Albanese deel!). De jongste zoon holt achter haar aan als ze met de auto wordt weggebracht en verdwaalt in de stad daar. Ramiz, de Albanees komt ook weer terug in zijn deel van de stad en gaat het jongetje zoeken. Hij vindt hem bij het ziekenhuis, waar zijn vriendinnetje zojuist is overleden. Hij brengt hem naar de brug waar hij dan zelf overheen moet. Op de terugweg wordt Ramiz door Albanezen neergeschoten die hem voor een Serviër houden.
De familie vertrekt uiteindelijk naar Frankrijk.

Triumph in den Ardennen 1944

Als brugpieper heb ik ooit een lezing gehouden in mijn klas over het Ardennen offensief. Vanuit die achtergrond viel deze titel mij op bij Amazon. Het is een tamelijk kort boekje dat een erg klein deel van het totale front beschrijft, in die zin valt het mij tegen. Het wordt gedaan, zo beschrijft de tekst, in verhalende vorm, zo trouw mogelijk aan de historische gebeurtenissen.  Ook die verhalende vorm valt tegen, ik had er dan het liefst meteen een roman van gemaakt met noten. Kortom: matig. Maar ook hier: als je goed in en tussen de regels leest: de zinloosheid van dit alles. Die Duitsers hadden het nooit voor elkaar gekregen, dat was vanaf het begin al wel duidelijk. En toch, men schoot elkaar desondanks overhoop. De Duitsers met hun nieuwe Sturmgewehr 44, naar men later zei: de beste geweren uit de hele oorlog. Ik heb dat ook in latere documentaires wel gezien: de Duitse wapens waren gemiddeld genomen beter dan die van de geallieerden. Maar daarmee alleen kom je er dus niet.

Suchkind 312

Suchkind312Een verfilming van een in 1955 verschenen boek met dezelfde titel. In dat jaar werd het ook al eens verfilmd. In de chaotische tijd aan het eind van de oorlog moet Ursula vluchten. Ze was verloofd met Achim, een militair waarvan ze denkt dat hij gesneuveld is. Tijdens de vlucht raakt ze het kind kwijt. Ze gaat er vanuit dat het kind niet meer leeft en heeft daar ook wel goede argumenten voor. Ze is opnieuw getrouwd, heeft een zoon. Ineens staat er in deen tijdschrift een advertentie: wie kent dit kind? met personalia. Ze weet het onmiddellijk: mijn dochter. Maar dan, hoe vertel ik het mijn man? Die wordt boos en wil er niets van weten. En dan ineens staat  Achim, na 10 jaren krijgsgevangenschap voor de deur. De liefde is er nog steeds, de relatie met haar huidige echtgenoot bereikt een dieptepunt. Voor de rechtbank moet ze bewijzen dat het kind van haar is. Met behulp van Achim lukt dat. Na een laatste hevige confrontatie met haar echtgenoot waarbij ze van de trap valt, komt hij tot het inzicht dat het zo niet verder kan. Hij vertrekt en laat haar haar dochter en hun zoon, samen met Achim.

Om dat de echtgenoot een beetje egoïstisch is, verspeelt hij iedere sympathie van de toeschouwer. Echter, hij is de grote verliezer: vrouw weg, kind weg, carrière naar de knoppen.

In Duitsland, vooral in die tijd, een bekend fenomeen: na jaren kwamen er nog steeds krijgsgevangenen uit Rusland terug. Die vonden dan dat hun vrouw een nieuwe familie was begonnen, of ze waren zò veranderd dat ze geen aanwinst waren voor de familie. Een diep tragische periode.

Stalingrad (Russische film uit 2013)

Staingrad_2013Deze film zag ik in de Duitse versie. Een Russische hulpverlener is in Japan na de ramp met de kerncentrale aldaar. Hij redt ergens onder het puin vandaan een Duits meisje en zijn herinneringen gaan aan de haal naar de tijd dat hij in Stalingrad vocht tegen de Duitsers, die toen, in 1942 nog zouden kunnen winnen. Het is een grauw gekleurde film in een volkomen aan puin geschoten stad. Een groep Russische soldaten is geheel ingesloten en moet overleven. De Duitsers zijn overal en meestal erg Nazi gemeen, hoewel er ook wel een paar minder gemenen bij zijn. Dit is het thema. Veel vuurgevechten, maar ook man tegen man gevechten. Veel geweld dat uiteindelijk weinig oplevert. De film zit goed in elkaar. Maar mocht iemand ooit nog eens een oorlog overwegen, kijk dan eerst hier naar. Afschuwelijk!

Zie HIER voor een uitvoerige beschrijving (Engels)