Breaking the Spell: Religion as a Natural Phenomenon – Daniel C. Dennett

De afgelopen jaren heb ik diverse atheïstische boeken gelezen. De meeste daarvan komen vlot ter zake en maken hun punten. Interessant. Dennett is ook een notoir atheïst en publiceert geregeld hierover. In dit boek wil hij aandacht vragen voor wetenschappelijke studie van het fenomeen religie. Want voor alles wat religies bieden en stellen is ook wel een andere verklaring te bedenken. Dat wil ik hem niet bestrijden. Maar volgens mij wordt er vlijtig onderzoek gedaan naar religieuze verschijnselen en religies in het algemeen. Daarnaast speculeert hij er behoorlijk op los. Het boek is verschenen in 2007, misschien was alles toen anders, want hij kreeg veel lovende recensies. Maar in 2018 niet van mij. Te speculatief en op den duur erg vermoeiend. Ik ben halverwege gestopt. Zul je net zien dat de tweede helft veel beter is. Als iemand dat vindt, hoor ik het graag, dan lees ik verder. Maar niet eerder…

 

isbn: 978-0-14-303833-7

Advertenties

Die Verzauberung der Welt – Jörg Lauster

Een bijzonder interessant boek in goed te volgen Duits. Hier kun je geen samenvatting van geven zonder het boek zelf over te schrijven. De cultuurgeschiedenis van het Christendom. Hoe het kwam, hoe het ging, waarom en hoe men kerken ging bouwen, de verschillende christelijke stromingen. De invloed van de Karel de Grote op het latijn, boeken en universiteiten. Het christelijke geweld tegen ketters en Waldensers. De heilige oorlogen waarvan de Kruistochten slechts en voorbeeld waren. Ook de oorlog tegen de Katharen was een heilige oorlog, evenals de oorlog tegen Engeland met de Armada. En vooral: enzovoorts. De schrijver laat zien dat gebeurtenissen en stromingen niet los staan van elkaar. Of het nu gaat om de architectuur van kerken, schilderkunst, reformatie of  de 30-jarige oorlog. De ‘Geschiedenis’ eindigt in de 20e eeuw.

Een absolute aanrader

 

Durdane – Jack Vance

 

 

 

 

 

 

 

Vance is al heel lang mijn favoriete schrijver. Zijn SF boeken zijn origineel, spannend en roepen een vreemde sfeer op. Hij is erg goed in het beschrijven van vreemde culturen met bizarre gewoonten. In het universum van Vance komen maar weinig buitenaardse wezens voor. Het heelal is na de uitvinding van de intersplits aandrijving bevolkt door allerlei menselijke sektes, belangengroepen en subculturen, vaak met bijzonder vreemde namen en ideeën. Eenmaal gevestigd werden ze vaak nog veel vreemder. De Durdane trilogie speelt op een gelijknamige planeet. De planeet is veel groter dan de Aarde maar bevat vrijwel geen zware elementen, de massa en daarmee ook de zwaartekracht is vergelijkbaar met de Aardse. Het is een metaal arme cultuur, of beter gezegd, culturen. Er zijn een aantal grote continenten (Shant, Pelasandra en Caraz) die weer verdeeld zijn in allerlei cantons. Die cantons hebben allemaal weer aparte eigenaardigheden. De heerser over alle cantons van Shant is de ‘gezichtsloze man’, de Anome. Niemand weet wie hij is. Maar hij kan je ‘Torc’ laten ontploffen. Dat is een ring die alle Durdanen van Shant om hun nek hebben, je kunt die niet verwijderen. De Anome heeft kan daarmee ook bepalen waar iemand zich bevindt. Hij kan naast je staan zonder dat je het weet. In het eerste deel wordt de situatie uiteengezet, de Roghuskoi bedreigen Shant, het continent. In deel twee heeft Etzwane feitelijk de macht van de Anome overgenomen. De Anome droeg een parasiet bij zich die zijn gedrag beïnvloedde. Ook de Roghuskoi hebben deze parasiet. Zij worden uiteindelijk teruggedreven. Er lijken Aliens in het spel.

In deel drie wordt het wat chaotisch. Etzwane heeft de macht overgedragen en gaat naar Caraz een woest en niet ontgonnen gebied. Hier vindt de slotscène plaats die ik niet ga verklappen. Ik vind dit deel overigens niet het beste van de trilogie.

Het aardige van Vance is dat hij zijn vreemde culturen tot in detail uitwerkt. De dialogen doen vaak onwerkelijk aan, het klinkt wat oud nederlands of engels maar gaat verder dan dat. Een mooi voorbeeld is deze, als een groot monster op de helden afkomt: “Het leeft en dus is het sterfelijk. Er is geen reden voor paniek”.

Durdane is zeker niet het beste werk van Vance, maar wel een aanrader.

Peter, Paul and Mary Magdalene – Bart D. Ehrman

In dit boek worden Petrus, Paulus en Maria Magdalena besproken, personen die een belangrijke rol speelden in het vroege christendom.
Allereerst Petrus, die zich zou richten op de bekering van de Joden. Hij komt in veel verhalen en brieven voor. Hij ontwikkelt zich van een impulsieve, ietwat onbetrouwbare figuur tot een ware rots van de Kerk. Hij spreekt tot de verbeelding omdat hij laat zien dat ook mensen die niet alle christelijke deugden hebben, zich kunnen ontwikkelen tot, goede mensen, en ook als dat niet lukt er veel vergeven wordt. Het was dan ook voor allerlei groepen belangrijk om uitspraken van Petrus te hebben, die hun visie ondersteunde. Er zijn dan ook ERG veel boeken en brieven die aan Petrus worden toegeschreven, maar die niet van hem zijn. Hij wordt hij in allerlei verhalen genoemd. In veel gevallen is er een relatie met Paulus, de ene keer als bondgenoot, de andere keer als vijand. Hij was in ieder geval niet de eerste paus. De eerste honderd jaar na Christus had de kerk nog niet die structuur. Hij zou gekruisigd zijn, maar dan met het hoofd naar beneden. Dat is niet omdat hij niet op Jezus wilde lijken, maar om aan te duiden dat voor Christenen niet alles hetzelfde is als voor heidenen.In het Nieuwe Testament is 1 Petrus zeer waarschijnlijk niet van Petrus. 2 Petrus is dat met zekerheid niet.

Paulus is ook een heel interessante. Hoewel hij Jezus nooit in levende lijve heeft ontmoet, is hij de apostel met de meeste invloed èn de enige die schriftelijk materiaal heeft nagelaten. Zeven brieven zijn zonder twijfel van hem: Brieven aan de Romeinen, 1 and 2 Corinthiërs, Galaten, Philippenzen, 1 Thessalonicenzen, en Philemon. De andere zes zijn waarschijnlijk onder valse naam geschreven. Ehrman beklemtoont dat het slechts brieven zijn die gingen over een bepaalde situatie in een bepaalde gemeente en dat we hiermee dus niet een totaaloverzicht hebben van Paulinisch denken. Een overzicht van Joods denken in die tijd volgt, met aandacht voor de Joden in de Diaspora, die in ieder geval goed Grieks spraken, maar niet allemaal Aramees. En die omringd waren door andere religies. Wat maakte dat Paulus zo totaal overstag ging na zijn visioen? Fysiek achtervolgen en uitleveren van Christenen in die tijd kan niet waar zijn, juridisch onmogelijk. De schrijver betoogt verder dat Paulus leer aangepast zijn naar de behoeften van een bepaalde tijd. In de Handelingen der Apostelen, dat 50 jaar later geschreven is dan Paulus zijn brieven, staat in feite alleen maar dat zonden worden vergeven als je in Jezus gelooft. Pauls zegt dat je gerechtvaardigd wordt door de dood van Jezus, het verschil tussen vergeven en aflossen dus. Het is teveel om allemaal te bespreken hier, maar ik kan alleen maar zeggen: ERG interessant. O ja, speciaal voor de Gereformeerd Vrijgemaakten: de uitspraken van Paulus over de vrouw die moet zwijgen in de gemeente, zijn latere invoegingen, zeker niet van Paulus!

Het laatste hoofdstuk over Maria van Magdala heb ik niet uitgelezen. Er is gewoon te weinig over haar bekend. Er zijn ook erg veel Maria’s in het nieuwe testament waarbij het niet altijd duidelijk is welke Maria wordt opgevoerd. Dan Brown wordt nog besproken, dit boek is natuurlijk wel n.a.v. zijn roman de ‘Davinci Code’! Maar de eerste twee hoofdstukken waren ouderwets goed!

Dietrich Bonhoeffer: Pastor, Agent, Märtyrer und Prophet – Eric Metaxas

Dit is een hagiografie en een DIK boek. Daarom lees ik het als Ebook (in het Duits) hoef je dan niet zoveel mee te dragen. Het leest makkelijk weg. De kinderen Bonhoeffer hadden het maar getroffen, een liefdevol gezin, leuke ouders, intellectuele omgeving, genoeg geld, enorme stamboom. Wat kon er dan fout gaan denk je. Wel, je kon sneuvelen in WO-1, zoals zijn broer. Hoewel iedereen zijn besluit om theoloog te worden respecteerde, was hij wel een buitenbeetje, de meeste familieleden hadden meer met echte wetenschap. Van moeders kant waren er echter heel wat theologen. Hij heeft heel wat rondgereisd en keek daarbij verder dan alleen zijn Protestantse hoekje. In Rome bezocht hij frequent de missen en was getroffen door het internationale karakter. Uit alle windrichtingen deden mensen mee. In de VS was hij vooral betrokken bij de zwarte kerk en zat de ware kerk vooral bij de zwarte amerikanen die vreselijk gediscrimineerd werden. In New York was volgens hem geen theologie, ze deden maar wat en dan vooral met als doel het christelijk geloof weg te theologiseren. Ondertussen werd in Duitsland Adolf Hitler steeds machtiger. In 1933 werd hij Rijkskanselier en trok de absolute macht naar zich toe en dat was onmiddellijk te merken. Joden mochten geen kerkelijke of andere functies vervullen. Een groot deel van de Lutherse kerken is daarin mee gegaan. Er was zelfs een stroming die druk bezig was om de Bijbel te zuiveren van alles wat Joods was en waar mogelijk te vervangen door Noordse sagen en symboliek. Het verzet daartegen was minimaal. Het is angstaanjagend als je leest hoe een normale samenleving in een rap tempo een absolute dictatuur wordt. Tot de laatste dag aan toe!

Bonhoeffer wordt beschreven als een intelligente man, diep gelovig, sociaal, een familieman. Altijd bezig om dienstbaar te zijn naar anderen, tot in de gevangenis toe. Er wordt veel gebruik gemaakt van zijn overvloedige correspondentie. Dat geeft een beeld van hoe hij dacht. Jammer dat we dat zelf niet meer doen.

Een goed boek, een aanrader.

Lutherische Kirche in der Welt – Diverse Auteurs

In 2015 ben ik overgestapt, in Duitsland althans, van de RK kerk naar de Lutherische Kirche (‘Evangelisch-Lutherisch’). Ik heb het voorrecht om regelmatig met de Pfarrer te kunnen spreken over diverse christelijke thema’s, maar ook over specifiek Lutherse. Zo nu en dan wordt ik van literatuur voorzien, dit is zo’n boekje. Bijdragen uit allerlei Lutherse landen, dit keer 2 uit Nederland. Een daarvan gaat over avondmaalsbekers en schalen in Nederland. Het was na de Reformatie in Nederland heel belangrijk dat je vooral niet op Katholieken leek. En in Calvinistische ogen deden de Luthersen dat wel een beetje. Het moest dus allemaal zo sober mogelijk. Ze mochten ook wel een kerk hebben, maar niet één met een toren erop. Etc. Pas veel later, toen niemand  zich meer druk maakte over dit soort details, werd het allemaal wat makkelijker.

Een ander thema is het begrip ‘Reformatie’. Daar hebben we vaak heldere en eenvoudige denkbeelden bij: Luther en Calvijn. Maar de Reformatie was aanmerkelijk breder. Iedereen die vond dat het anders was en moest kon zijn ideeën uiten. En dat gebeurde ook.

Er zijn veel auteurs die iets in dit boekje schrijven, die ga ik niet allemaal bij langs, ik heb ze ook nog niet allemaal gelezen. Blijft dat het een interessant werkje is dat jaarlijks wordt gepubliceerd.

 

 

Spionage in de ruimte – Isaac Asimov

Asimov-CurrentsOfSpaceDit boek heb ik in de vroege periode van mijn SF voorliefde gelezen. Heel lang geleden dus en NA lezing van de ‘Foundation Trilogie’. Trantor in opkomst! Ik ben mijn papieren boeken verzameling aan het opruimen en lees de oudjes nog een keer!

Voor de niet ingewijden: in de romans van Isaac Asimov speelt in toenemende  mate Trantor de rol van de planeet die uiteindelijk de hele Melkweg (!!) onder 1 regering weet te brengen. Geen oorlog of ander gedoe meer: 1 regering onder 1 keizer.  In de Foundation serie wordt dit verder uitgewerkt. De Aarde bestaat nog wel, maar is een vergeten, achterlijke, radio-actieve (kernoorlog!!) planeet. Voor de meeste Melkweg bewoners een mythe. Niet menselijk leven lijkt niet ontdekt te zijn in deze Melkweg.

Op Florinia wordt een volwassen man gevonden die zijn geheugen volledig kwijt is. Deze planeet is volledig ondergeschikt en uitgebuit door de Sarkieten. Want: alleen op Florinia -en nergens anders- wordt Scyrt geproduceerd.  De gevonden persoon is een ruimte onderzoeker die heeft ontdekt dat door de interstellaire stromingen van koolstof alleen Florinia Scyrt kan voortbrengen, maar ook dat de koolstofstromingen (‘Currents of Space’) de zon van Florinia in een nova zullen veranderen. Het verhaal gaat over uitbuiting tot op het meest vernederende niveau. Daarnaast is er de ‘Science’ die verklaart waarom de zon een nova wordt en verder is het politiek, waarom Trantor uiteindelijk de Florinianen redt.

Al met al een onderhoudend verhaal. De karakters bij Asimov hebben altijd iets eenvoudigs, mensen die het meestal wel goed bedoelen maar het niet met elkaar eens zijn. Echte sadisten ontbreken veelal. In dit geval is de Nederlandse vertaling bijzonder ongelukkig. De ‘Currents of Space’ is niet voor niets gekozen!