New Scientist NL 90

Het heelal is tussen de 12 en 14,5 miljard jaren oud. Hoe het precies zit met de ‘Big Bang’ is nog in hoge mate speculatief. De uitdijing van het heelal lijkt in snelheid toe te nemen. Hoewel dat duidelijk is, is de term ‘universum’ meestal onduidelijk. Bedoeld men daarmee de verzameling materie die van elkaar wegsnelt,? Zijn er in dezelfde ruimte-tijd nog andere materieverzamelingen die ook universum worden genoemd? Of is een ander universum een andere tijd-ruimte, een andere dimensie of wat? Zijn er parallelle universa? Voor dat laatste lijkt wel een kleine aanwijzing, maar is verder vooral speculatief en theoretisch, zie hiervoor ‘stringtheorie’. Omdat het heelal uitdijt is het waarschijnlijk dat het einde bestaat uit de ‘Big Freeze’. Alles houdt gewoon op. Geen warmte, geen omzettingen, geen beweging. Dat duurt echter nog even, er zijn ook nog wel andere doemscenario’s.

Waterstof, bijzonder interessant als brandstof, in principe erg milieuvriendelijk. Superieur aan batterijen. Echter, lastig om milieuvriendelijk te produceren. Hier wordt kernenergie mogelijk erg interessant.

Immuunsysteem. Vrijwel alle meercellige organismen hebben een aangeboren afweersysteem, mensen dus ook. Daarnaast hebben wij ook nog een adaptief immuunsysteem. Die aangeboren immuniteit is lang als oninteressant beschouwd, o.a. omdat het geen geheugen zou hebben. Dat blijkt onjuist, een getriggerd oud immuunsysteem lijkt wel degelijk iets dergelijks te hebben en kan aspeciefiek diverse ziektekiemen onschadelijk maken. Getriggerd door ziekte A (bv griep) kan het immuunsysteem affectiever optreden tegen Covid. Uit een onderzoek bleek dat mensen die recent een griepvaccinatie hebben gehad, 39% minder Covid kregen. Interessant dus.

O ja, je bent zo oud als je je voelt is meer dan een gevoel. Het is meetbaar.

Kelwitts Stern – Andreas Eschbach

Diep in de Melkweg, richting centrum draait de planeet Jombuur om zijn ster. Het is de gewoonte om om een nieuwgeboren Jomburaan een ster naar het te vernoemen. Aanvankelijk was het dan ook de gewoonte om die ster te bezoeken. Maar in de loop der eeuwen werd het steeds moeilijker om een een benoemde ster te vinden. De Jomburanen werden dan ook uitstekende astronomen. Het bezoeken van de eigen ster werd steeds lastiger, men is er mee gestopt. Zo niet Kelwitt. Hij is vast besloten zijn ster te bezoeken. Hij star als passagier in een vrachtschip, wordt ter plekke in een klein ruimtebootje afgezet, maar mag vooral niet landen. Zijn ster blijkt een bewoonde planeet te hebben, heel zeldzaam. Je voelt het al aankomen, hij doet dat toch en wordt vervolgens door twee staaljagers neergeschoten. Hij valt met schip en al door het dak van een schuurtje van een Zuid Duitse boer. Verward stapt hij uit, wordt meegenomen door een geheim agent, die krijgt een ongeluk, een passerende auto met vader en dochter nemen hem mee naar huis. Langzamerhand komt men er achter dat er iets vreemds aan de hand is in dat huis. Het verhaal speelt in de laatste dagen van december 1999. Nadert het eind der wereld?

Ik heb diverse boeken van Andreas Eschbach gelezen en vind zijn boeken bijzonder goed. Dit is één van zijn eerdere romans. En hoewel leuk, had ik op den duur moeite om door te lezen. Leuk is wel dat er eens een Alien in Duitsland landt en niet, zoals gebruikelijk in de SF, in de USA. Leuk om te lezen, geen topper.

Why I Am Not A Christian – Bertrand Russell

Het boek bestaat uit een aantal essays van Russell die over de thema’s ‘geloof en niet-geloof’ gaan. Hij begint met enige oude argumenten voor het bestaan van god, daar laat hij weinig van heel. Met het vorderen van de wetenschap en het veranderen van de inzichten veranderen ook de argumenten om het bestaan van God te bewijzen. Uiteindelijk komt het hier op neer: je weet het niet. Er zijn geen argumenten vòòr, maar ook niet echt tegen. Open stelling dus. Persoonlijk gelooft hij er niets van. Ook niet dat Jezus bv de meest wijze mens ooit was, daarvoor heeft hij te veel uitspraken gedaan die niet kloppen. Russel geeft ook aan welke uitspraken dat zijn. Naar mijn mening is hij nog tamelijk mild. Hij bespreekt waarom mensen graag een god hebben en hoe we daar in de loop van onze ontwikkeling in vrijheid van af kunnen komen. Het is een beetje een gedateerd boek, maar de meeste argumenten die hij naar voren brengt, zijn ook vandaag relevant. Een interessant boek dat elke (on)gelovige gelezen moet hebben.

Jezus in tegenspraak – Küng & Lapide

Een boekje uit 1986. Een discussie tussen de katholiek Küng en de jood Lapide. Een dialoog noemen ze het. Het uitgangspunt is dat het christendom ontstaan is uit het jodendom. Wanneer begon het verschil te ontstaan? Het lijkt erop dat Lapide meer van het christendom weet dan Küng van het jodendom. Volgens Küng was Jezus een opvallende persoon die het op een aantal terreinen niet met de farizeeën eens was en de Wet op een aantal punten overtrad. Volgens Lapide is daar geen sprake van, Jezus overtrad niets. Ook zijn uitspraken over echtscheiding waren niet tegen de wet, maar waren in lijn met de discussie over dit thema die in die tijd tussen verschillende rabbi’s gevoerd werd. Inspelen op de actualiteit dus. Lapide omschrijft het christendom als een ‘wie’ religie, het jodendom is meer een ‘wat’ religie. Het verschil tussen de messias en het hemelrijk. Interessant. Ik zie de tegenspraak overigens niet zo …

Consciousness and the Brain – Stanislas Dehaene

Het betreft hier een ‘sample’, even snuffelen in het e-boek of je het gaat kopen of niet. Ik ga het kopen, maar ik wacht nog even. Hoe bestudeer je ‘bewustzijn’? Het is erg belangrijk de juiste termen te hanteren. Genoemd worden o.a. ‘conscious access’ en ‘selective attention’ (het is een engelstalig boek). Attention (aandacht, alert)bepaalt grotendeels wat er in het bewustzijn binnenkomt. Veel waarnemingen worden onderweg tegengehouden, zaken waarvoor aandacht is, worden tegengehouden. De inhoud die doorkomt, bepaalt in hoge mate ons gedrag. Aandacht is te onderscheiden in ‘conscious acces’ (transitive, specifiek). Aandacht is de poort naar het bewustzijn. Er is ook onbewuste aandacht (intransitive, niet specifiek, vigilance). Het fort van de bewuste geest heeft een smalle ophaalbrug die waarnemingen tot competitie dwingt. Bewuste waarneming (conscious acces) gaat door een flessehals.

Wij kunnen niet simultane gebeurtenissen waarnemen. Eerst wordt de ene verwerkt, dan de andere. Dat geeft vaak de illusie dat de gebeurtenissen kort na elkaar plaatsvonden. Als er geen aandacht is voor iets, wordt het niet gezien, wordt het onzichtbaar )zie het beruchte filmpje over de gorilla en ‘Whodunnit‘ op YouTube. Onoplettendheid (geen aandacht) kan vrijwel iedere gebeurtenis buiten ons bewustzijn houden. Mensen zijn slechte getuigen. In grote lijnen is dit het eerste hoofdstuk, de rest volgt tzt.

The Teachings of Zoroaster

Kapadia heeft dit boek geschreven in 1905 als onderdeel van een serie Wisdom of the East. Hij laat het 1e optreden van Zoroaster (de grieken noemden Zarathustra zo) plaatsvinden rond 1500 BCE (Before Common Era). Daar wordt heel verschillend over gedacht. Zijn vader heette Porushaspa Spitama en was een vroom priester. In die tijd waren er veel ‘afgoden’, deva’s. In veel talen zijn deva’s positief, goden. In het Mazdaïsme zijn het boze geesten. Zoroaster introduceerde opnieuw Ahura Mazda, de ene god. Koning Vishtaspa nam zijn geloof over, het ging toen snel. Ahura Mazda is de bron van al het goede, oa Ameretad (onsterfelijk), Hauravatat (gezondheid), Asha Vahista (waarheid, zie ook de naam van deze site), Armaiti (eerbied en ontzag), Kshatra Vaira (overvloed). Hij heeft de wereld geschapen in 6 perioden:

  1. hemel / firmament
  2. water
  3. aarde
  4. planten
  5. dieren
  6. de mens

Ahura Mazda wordt bijgestaan door 6 aartsengelen die het reilen en zeilen op aarde volgen. Zij zijn ook betrokken bij de strijd tegen angra manyu, de boze geest. Als je dit zo leest dan vallen er veel overeenkomsten met het christendom en het judaïsme op. Als je doorleest wordt dat gevoel sterker. Het is dan ook mijn stellige overtuiging dat het Mazdaïsme een grote invloed heeft gehad op op de Abrahamitische religies.

De schrijver is erg blij met zijn religie, hij schrijft er vol compassie over. Hij gaat niet erg de diepte in, het is meer een lofzang.

Der Kryptologe – Elias Haller

Er wordt een moord gepleegd op een vrouw, haar kind wordt ontvoerd. Op heer lichaam zijn allerlei cijfers gesneden. Aan Arne Stiller van de politie in Dresden om deze zaak op te lossen. Ik heb het boek in hoog tempo uitgelezen, best wel spannend. Hoeveel mensen met allemaal hun eigen verhaal direct en indirect betrokken zijn zonder dat ze elkaar kennen. Wel veel toevalligheden. De hoofdpersoon is een beetje een ongelikte beer, a la Colombo maar dan veel erger. Uiteraard wordt de zaak opgelost. Als lezer heb je al redelijk vlot in de gaten wie het gedaan zou kunnen hebben, want bijna alle personages komen aan de beurt met de karakterbeschrijving, verleden en dagelijks leven. Aardig boek, maar ook niet meer dan dat.

Heidelberg en Rome – ds W.T. van Voorst

Dit boek legt de geloofsleer van de Rooms Katholieke kerk en de Protestantse kerken naast elkaar door de Heidelberger en Katholieke catechismus te vergelijken. Er zijn grote overeenkomsten, zo hier en daar grote verschillen en uiteraard de nodige nuance verschillen. In mijn jeugd heb ik de hele Heidelberger Catechismus uit mijn hoofd moeten leren en ben er dus redelijk bekend mee. In de loop van het boek lijkt de Heidelberger toch tamelijk rigoureuze uitspraken te doen. Dat dit heeft geleid tot geloofsonzekerheid heb ik van nabij gezien. Ik vroeg mij vroeger ook al af of je in één leven wel zoveel slechte dingen kunt doen dat je voor eeuwig gestraft wordt. Niet gewoon een paar miljoen jaar ofzo, nee, eeuwig. Hier verschillen Protestanten en Katholieken wel van elkaar. Ik heb de indruk dat de schrijver in de loop van het boek een toenemende sympathie voor het Katholieke krijgt. Of dat zo is weet ik niet. Het is wel een aanrader als je elkaar wederzijds probeert te begrijpen en toenadering zoekt. Want als christenen, ook met verschillende ideeën, kun je beter samenwerken dan elkaar verketteren. Het boek heeft geen ISBN .

Brain Wash – David Perlmutter

Dit boek kreeg ik ter gelegenheid van mij pensioen. Postuum, zou ik haast zeggen, want vanwege corona was een bijeenkomst met collega s natuurlijk uitgesloten. Het is een interessant boek, ik heb vlijtig aantekeningen gemaakt en hoop e.e.a. met wat plaatjes verder uit te werken. Veel was wel bekend, maar niet meer parate kennis. Een neurologische onderbouwing van hoe stress en depressie zich kunnen opbouwen en een onderdeel van je karakter kunnen worden. Maar het is ook omkeerbaar, aldus de schrijvers. Met inzicht en enige inspanning is het mogelijk. Belangrijke boosdoeners zijn in ieder geval de sociale media en verkeerde voeding. Er zijn echter meer boosdoeners. Een nuttig boek met praktische tips die geen onhaalbare inspanning vergen.

Sprachen – Gaston Dorren

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is sprachen-210px.png

Interessant boek over taal. Proto Indo Europees (PIE) is de grootste taalfamilie. Het begin wordt verondersteld ergens bij de Zwarte Zee, het volk van de grafheuvels en de strijdwagens en paarden.  Maar die mensen kwamen ook ergens vandaan, het zal dus nog wel weer ouder zijn. De meeste Europese talen horen bij deze groep. Zo niet het Fins en Hongaars alsmede een aantal talen in Rusland. Het Latijn is ook PIE. Het RetoRomaans zoals dat nog in Zwitserland wordt gesproken is sterk versplinterd. Ieder dal zijn eigen vorm. Frans is sterk van het Latijn afgedwaald, tijdens de renaissance zijn er opzettelijk veel Latijnse woorden toegevoegd. Het Fries onderscheid zich vwb algemene eigenschappen niet van andere talen. Dat het een taal zou zijn ipv een dialect is een kwestie van definitie en is leuk voor de friezen, alle redenen om het een taal te noemen gaan ook op voor bv het Limburgs. Zo kabbelt het nog een tijdje door. Over het Nederduits tot Nederdiets naar Nederlands en Dutch. Vooral leuk om af en toe een hoofdstuk uit te lezen.